بررسي تأثير لايه‌ هاي نظام تأمين اجتماعي بر عدالت اقتصادي - اسلامي با تأكيد بر تكافل

با توجه به اهميت عدالت اقتصادي از ديدگاه اسلام از يك‌سو و نقش تعيين ‏كننده نظام تأمين اجتماعي در عدالت از سوي ديگر، همچنين براساس اين واقعيت كه بيمه تكافل به‌عنوان يك الگوي اسلامي پركاربرد در پوشش ريسك بيمه كه تفاوت‏هايي اساسي همچون مشاركتي بودن، عدم تمركز بر سود، و تطابق با مقررات شريعت با بيمه‏ هاي مرسوم دارد، مورد توجه انديشمندان حوزه مالي و نيز فعالان بازارهاي مالي، به‌خصوص بازار محصولات بيمه‏ اي دركشورهاي مختلف اسلامي جهان است، هدف مطالعه حاضر بررسي تأثير انواع لايه ‏هاي نظام تأمين اجتماعي بر عدالت اقتصادي اسلامي در استان‏هاي ايران در دورۀ زماني 1387-1400 با به‌كارگيري روش GMM و نيز پيش‏بيني تأثير تكافل بر ارتقاي عدالت از طريق هدايت هزينه‏ هاي مذهبي خانوارها به سمت بيمه تكافل بوده است. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه نابرابري دوره قبل و توليد ناخالص داخلي رابطه مثبت و نرخ تورم رابطه منفي با نابرابري دارند. علاوه بر اين، هر سه لايه مساعدت‏هاي اجتماعي، بيمه‏ هاي اجتماعي پايه و بيمه ‏هاي اجتماعي تكميلي به‌طور معني‏ داري باعث كاهش نابرابري مي‏ گردد. در اين ميان،  بيمه ‏هاي اجتماعي پايه بيشترين تأثير و مساعدت‏هاي اجتماعي كمترين تأثير را بر كاهش نابرابري دارند. علاوه بر اين، براساس نتايج حاصله، مي‏ توان بيان نمود كه از طريق هدايت مخارج مذهبي خانوارها به سوي بيمه تكافل كه بيمه‌اي اسلامي و از نوع بيمه اجتماعي پايه مي‏‏ باشد، مي‏توان نابرابري اقتصادي اسلامي را در سال‏هاي 1402 و 1403 به‌ترتيب به ميزان حداقل0.31 و 0.25 (چهار محال و بختياري) و حداكثر 5.95 و 5.91 (مركزي) كاهش داد.