بررسي حق بر سلامت روان بامطالعه تطبيقي منشور حقوق شهروندي و نظام بين‌المللي حقوق بشر

نسل دوم حقوق بشر در نيازهاي آدمي ريشه دارد و آن را حقوق ايجابي يا حقوق برابري ناميده اند. اين دسته از حقوق به تشريح بايدها در رفتار حكومت در قبال شهروندان مي‌پردازد؛ بايدهايي كه به تأمين برابري شهروندان در برخورداري از حداقل هاي ضروري براي زيستن مبتني بر كرامت مي انجامد. بايد گفت كه حق بر سلامت، در نسل دوم حقوق بشر يعني حقوق رفاهي قرار مي گيرد و ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در ماده 12 خود به اين حق پرداخته است. در اين ميان، سلامت روان به‌عنوان يكي از ابعاد مهم سلامت تا حدي در كنار سلامت جسم به‌طوركلي موردتوجه قرارگرفته و در اسناد مختلف حقوق بين‌الملل بشر منعكس‌شده است. سلامت روان جزء لاينفك و اساسي سلامت هر شخص محسوب مي‌شود. بديهي است با به رسميت شناخته شدن هر حقي ازجمله حق بر سلامت روان به‌عنوان حقي بشري، در مقابل، تكاليفي نيز متصور خواهد بود. دولت‌ها به‌عنوان مهم‌ترين بازيگران عرصه بين‌المللي، مكلف‌اند هم در سطح داخلي و هم در سطح بين المللي در راستاي تأمين و احترام به‌حقوق بشر گام بردارند. درزمينة بين‌المللي، حق بر سلامت روان در چارچوب اقدامات سازمان ملل متحد[1]، اقدامات كميته بين الملل صليب سرخ[2]، اقدامات و اسناد اتحاديه اروپا[3]، سازماني جهاني بهداشت[4] و در چارچوب اسناد بين المللي كار موردتوجه قرارگرفته است. عمده تأكيد اسناد بين‌المللي در مورد حق سلامت روان در چارچوب مخاصمات مسلحانه و درزمينة حمايت از اقشار آسيب پذير ازجمله كودكان و زنان مي باشد. در مقام مقايسه منشور حقوق شهروندي و اسناد بين‌المللي بايد گفت كه در منشور حقوق شهروندي نيز در مورد حق حيات، سلامت و كيفيت زندگي و منع شكنجه كه از عوامل زمينه ساز سلامت روان است، مطالبي بيان گرديده و دولت موظف به انجام اقدامات لازم شده است؛ بااين‌حال در منشور، ماده اي كه منحصراً به‌حق بر سلامت روان اختصاص‌يافته باشد ديده نمي شود. در اين پژوهش به روش توصيفي ـ تحليلي سعي مي‌كنيم كه حق بر سلامت روان بامطالعه تطبيقي منشور حقوق شهروندي و نظام  بين المللي حقوق بشر و همچنين تضمينات و مقررات حقوق بين الملل در خصوص موضوع سلامت روان در حقوق ايران را بررسي كنيم.