بازخواني مرجحات در فرض تزاحم ميان احكام شرعي

هنگامي كه دو خطاب حقوقي در مرحله‌ي قانون‌گذاري متعارض نباشند، بلكه در مرحله‌ي اجراي قانون، تنافي بينشان بروز نمايد، از آن به تزاحم، تعبير مي‌گردد. اصوليون از تزاحم به عنوان يكي از اقسام تنافي، ياد مي‌كنند. در اصطلاح آنها، به تنافي دو حكم ناشي از عدم امكان جمع بين آن دو در مقام امتثال، تزاحم گفته مي‌شود. راه برون رفت از تزاحم، آن است كه اگر يكي از دو حكم متزاحم نسبت به ديگري ترجيح داشته باشد، عقل حكم به ترجيح آن مي دهد وگرنه حكم عقل، تخيير در انجام يكي از دو مورد است. اصوليان براى بيان ملاك ترجيح، مرجحاتي از قبيل داشتن بدل، تقديم مشروط به قدرت عقلي بر مشروط به قدرت شرعي، تقدم اهم بر مهم و اسبقيت زماني را ذكر نموده اند، كه به شيوه توصيفي و تحليلي و ابزار كتابخانه‌اي مورد بررسي قرار خواهند گرفت. نتايج حاكي از آن است كه پذيرش قلمرو اين مرجحات نزد اصوليون، با اختلافاتي همراه است.