علل تلاش براي صادرات چاي چين به ايران در دوره رضاشاه و دستاوردهاي آن

در دوره‌ پهلوي اول انتظار مي‌رفت روابط ايران و چين، پس از چند قرن وقفۀ نسبي، به‌ دلايلي از سر گرفته شود. بازرگانان و حكومت‌هاي دو سرزمين براي احياي مناسبات در اين مقطع، بهبود روابط اقتصادي، ‌به‌ويژه تجارت چاي، را محور تلاش‌هاي خود قرار دادند. اين پژوهش براساس رويكرد توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر اسناد منتشرنشدۀ وزارت امور خارجه و مركز اسناد ملي و نيز برخي منابع و تحقيقات در پي پاسخ به اين پرسش است كه تلاش‌ها براي احياي روابط اقتصادي ايران و چين در دورۀ پهلوي اول، خاصه تجارت چاي، بر پايه‌ چه عواملي شكل گرفت و چگونه ادامه يافت و چه دستاوردي در پي داشت؟ يافته‌هاي تحقيق گوياي آن است كه تلاش‌ها و تكاپوها براي برقراري روابط ميان دو كشور متأثر از عواملي چون قدرت‌يابي دو شخصيت نظامي در ايران و چين (رضاشاه و چيانگ ‌كاي شك) و نياز آنها به كسب اعتبار بين‌المللي و منافع اقتصادي شماري از تجار ايراني و چيني بود. تلاش براي برقراري روابط دو سرزمين با اقداماتي چون استخدام متخصصان چيني در صنعت چاي ايران، تلاش براي رونق مجدد صادرات چاي چيني به ايران و مجاب كردن مسئولان دو كشور به تسهيل روابط تجاري به جريان افتاد. اما اين تكاپوها به دلايلي چون دوري مسافت دو سرزمين، عدم احساس نياز مسئولان دو كشور به يكديگر و نقش قدرت‌هاي ثالث اقتصادي، تنها به ايجاد اتاق بازرگاني ايران در شهر شانگهاي انجاميد.