بررسي منابع مالياتي و روش هاي جمع آوري ماليات در قلمرو قراختاييان كرمان (704—619ق /1222-1304 م)

همزمان با حكومت قراختاييان بر كرمان، طي سدۀ هفتم و اوايل سدۀ هشتم هجري قمري، درآمدهاي مالياتي منبع مهم عايدات حكومت به حساب مي آمد. از همين رو، در حكومت قراختاييان كرمان تلاش مقاماتِ ديواني، اعم از وزرا و مستوفيان، منجر به شكل گيري يك ساختار منظم تشكيلاتي مالي و اداري شد، امري كه نوشتار حاضر با استفاده از روش مطالعات تاريخي و با رويكرد توصيفي ـ تحليلي به دنبال اثبات آن است. در همين زمينه، پرسش اصلي نوشتار حاضر اين است كه دولتمردان قراختايي كرمان چه رويكردي نسبت به امور مالي و جمع آوري ماليات ها داشتند و منابع مالياتي آنان بر چه مواردي استوار بود؟ يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه منابع مالياتي در دورۀ قراختاييان شامل دريافت انواع مختلف ماليات از نواحي مختلف منطقۀ كرمان و همچنين ملوك اطراف مي شد كه خود به دو روش مستقيم و غيرمستقيم انجام مي گرفت. در روش مستقيم، دستگاه ماليه از طريق فرستادن محصلان مالياتي اقدام به جمع آوري ماليات هاي مختلف از مردم مي كرد و ماليات جمع آوري شده را به خزانۀ ديوان بزرگ واريز مي‌نمود. در روش غيرمستقيم، حكومت بدون اينكه مستقيماً با مردم در ارتباط باشد و محصلاني براي جمع آوري ماليات بفرستد، ماليات ها را اخذ مي كرد. در اين روش از مواضعه، مقاطعه و برات استفاده مي شد. اين روش ها اگرچه در جمع آوري ماليات ها به حكومت كمك مي‌كرد، فشار مالياتي زيادي بر مردم تحميل مي نمود.