تحليل كارايي قيمتي در سطح‌هاي بازار رقم‌هاي گيلاس (مطالعه موردي شهرستان اروميه)

كشور ايران ازجمله سه كشور برتر توليدكننده گيلاس در جهان، نقش تعيين‌كننده‌اي در فرايند تشكيل قيمت اين محصول در بازار جهاني دارد. ازآنجايي‌كه چگونگي انتقال قيمت محصول‌هاي كشاورزي و تغيير‌هاي ‌آن‌ها ازجمله مهم‌ترين شاخص‌هاي سنجش عملكرد بازار و تخصيص منبع‌ها در اقتصاد به شمار مي‌رود،اين تحقيق به بررسي چگونگي انتقال قيمت محصول گيلاس در سطح‌هاي عمده‌فروشي-خرده‌فروشي (اطلاعات هفتگي دوره زماني 86 تا 97) در سطح كشور ايران پرداخته است. همچنين نظر به توان بالقوه( پتانسيل )‌ بالاي شهرستان اروميه در زمينه توليد و صادرات اين محصول، انتقال قيمت بين رقم‌هاي گيلاس تك‌دانه و خوشه‌اي (داده‌هاي مركب دوره زماني 93 تا 97) اين شهرستان نيز مورد بررسي ‌و ارزيابي قرار گرفته و همانند سطح‌هاي عمده-خرده‌فروشي گيلاس به منظور دستيابي به نتايج مورد نظر از الگوي تصحيح خطا با رويكرد انگل-گرنجر و بسته نرم‌افزاري شازم استفاده شد. نتايج نشان داد كه در سطح‌هاي عمده‌فروشي-خرده‌فروشي گيلاس در سطح كشور انتقال قيمت هم در كوتاه‌مدت و هم در بلندمدت نامتقارن بوده است. ازاين‌رو پيشنهاد مي‌شود كه سياست‌گذاري‌هاي مبتني بر تنظيم بازار در دوره‌هاي افزايش و كاهش قيمت‌ها يكسان برنامه‌ريزي نشوند. به عبارتي در دوره‌هاي افزايش و كاهش قيمت‌ها انتخاب اثرگذاري ابزارهاي سياستي بايد مبتني بر توجه به اين عدم تقارن در بلندمدت باشد. در مورد انتقال قيمت گيلاس در سط‌ح‌هاي رقم‌هاي خوشه‌اي-تك‌دانه نيز در كوتاه‌مدت انتقال قيمت متقارن ولي در بلندمدت نامتقارن بوده است. به عبارتي تعديل‌هاي كاهشي قيمت از گيلاس خوشه‌اي به گيلاس تك‌دانه سريع‌تر از تعديل‌هاي افزايشي آن انتقال مي‌يابند. بر اين مبني مي‌توان به اين جمع‌بندي و پيشنهاد رسيد كه در كوتاه مدت برنامه‌ريزي سياست‌گذاري‌هاي مبتني بر تنظيم بازار در دوره‌هاي افزايش و كاهش قيمت‌هاي گيلاس خوشه‌اي منجر به نتايج يكساني در بازار گيلاس تك‌دانه شده و لذا نيازي به سياست‌گذاري متفاوت براي تنظيم قيمت‌ها در دو بازار گيلاس تك‌دانه و خوشه‌اي نخواهد بود.