طراحي الگوي پيش‌ بيني قيمت برنج (رويكرد خودرگرسيون برداري)

با توجه به اهميت برنج و سهم عمده مصرف آن در سبد خانوار، سياست گذاري بهينه‌اي براي كنترل قيمت آن در بازار، نقش عمده‌اي در رفاه و امنيت غذايي خانوارها خواهد داشت. ازاين‌رو، بررسي روند قيمتي و ارائه پيش‌بيني‌هاي قيمتي اين محصول، با اهميت است. در همين راستا، هدف اين پژوهش، ضمن شناسايي متغيرهاي اثرگذار و بررسي تأثير آن‌ها بر قيمت برنج، ارائه پيش‌بيني هاي برون نمونه اي (1402:03-1402:12) با استفاده از مدل خودرگرسيون برداري (VAR) است. برآورد دو مدل براي برنج ايراني خزر و برنج خارجي تايلندي؛ استفاده از داده‌هاي به روز و ماهانه؛ و همچنين پيش‌بيني قيمت دو برنج ياد شده از نوآوري‌هاي اين پژوهش است. برمبناي تحليل هم انباشتگي يوهانسون- جوسيليوس، وجود رابطه بلندمدت بين متغيرها تاييد شد. سپس، رابطه‌هاي بلندمدت و كوتاه مدت (VECM) برآورد و ضريب جمله تصحيح خطا براي مدل‌هاي اول و دوم به ترتيب برابر 0.300- و 0.309- برآورد شده كه هر دو در سطح 1 درصد معني‌دار هستند. در ادامه، بنابر نتايج تابع‌هاي واكنش آني، شوك ايجاد شده در نرخ ارز و قيمت كالاي جانشين در مدل اول، و قيمت كالاي جانشين و شاخص قيمت جهاني در مدل دوم، بيش از ديگر متغيرها بر نوسان‌هاي قيمت برنج‌هاي خزر و تايلندي مؤثر بوده اند. در نهايت، پيش‌بيني‌هاي برون نمونه اي (با دو سناريو ارزي) برآورد شد كه بنابر نتايج معيارهاي ارزيابي پيش بيني، مدل هاي تحقيق به خوبي توانسته‌اند پيش بيني‌هايي از روند قيمتي برنج‌هاي ايراني و تايلندي ارائه دهند.