بررسي روند پايداري توليد جو و ذرت‌ دانه‌اي در ايران

كم(بي)‌توجهي به پايداري زيست ‌محيطي، اقتصادي، ساختاري و خدماتي، به توليد كشاورزي آسيب مي‌رساند. لذا براي ثبات در بخش كشاورزي توجه به معيارهاي توليد پايدار امري الزامي مي‌باشد. در اين بررسي، شاخص‌هاي تركيبي پايداري زيست‌محيطي، اقتصادي و خدماتي-ساختاري جو و ذرت‌دانه‌اي در استان‌هاي ايران طي سال‌هاي 2019-2001 با  ادغام AHP و TOPSIS محاسبه شدند و آن‌گاه شاخص‌هاي هر استان به طور جداگانه با ISDM طبقه‌بندي شدند. در نتايج AHP به ترتيب معيارهاي زيست‌محيطي، اقتصادي و خدماتي–ساختاري اولويت بيشتري دارند. ميانگين دوره‌اي پايداري جو و ذرت‌دانه‌اي در بيشتر استان‌ها به ترتيب در زمينه‌هاي اقتصادي، زيست‌محيطي و خدماتي-ساختاري پايدارتر است. نتايج ميانگين دوره‌اي و طبقه‌بندي ISDM معيارهاي جو و ذرت‌دانه‌اي در طول دوره، بيانگر روند كاهشي (نزولي) مي‌باشد و معيار اقتصادي به دليل بهبود بهره‌وري نيروي‌كار در بعضي از استان‌ها روند افزايشي (صعودي) داشته است. همچنين پايداري معيارها در بيشتر استان‌ها نزديك به سه دوره 2008-2001، 2014-2009 و 2019-2015 تقسيم مي‌شوند. در طبقه‌بندي ISDM در بيشتر استان‌ها معيارها بيشتر در طبقه متوسط قرار دارند و زيرطبقه متوسط ناپايدار بيشتر از زيرطبقه متوسط پايدار است. موثرترين عامل‌ها در پايداري زيست‌محيطي منابع آبي، در پايداري اقتصادي درآمد و سود و در پايداري خدماتي-ساختاري بسته‌بندي و حمل و نقل مي‌باشند. پيشنهاد و تاكيد مي‌شود پايداري زيست‌محيطي با مديريت در مصرف منابع آبي و نهاده‌ها و افزايش بهره‌وري آب؛ پايداري اقتصادي با ساماندهي قيمت محصول و هزينه‌توليد؛ و پايداري خدماتي-ساختاري با ساماندهي بسته‌بندي و حمل و نقل بهبود يابند و همچنين يارانه‏هاي كشاورزي با در نظر گرفتن پايداري اعمال شوند.