بررسي تأثير نقش دولت بر مهاجرت بين‌استاني

امروزه مهاجرت از مهم‌ترين پديده‌هاي در حال رشد در جهان است كه بر روابط و مناسبات بين انسان‌ها، جوامع و دولت‌ها در مناطق مبدأ و مقصد تأثيرات چشمگيري مي‌گذارد. با توجه به بالا بودن سهم دولت از اقتصاد ايران، دولت نقش بسيار مهمي بر مهاجرت افراد دارد. در كنار اين پديدۀ مهم، مفهوم ديگري به نام توسعۀ اقتصادي وجود دارد كه آن را مي‌توان از مهم‌ترين اهداف دولت در سطوح مختلف سياسي و حتي بين‌المللي دانست. با توجه به اينكه اهداف اصلي توسعۀ اقتصادي افزايش رفاه اجتماعي، كاهش فقر، ايجاد عدالت اجتماعي، ايجاد اشتغال، توزيع مناسب درآمد و... است، مي‌توان انتظار داشت اين عوامل انگيزه‌اي براي مهاجرت افراد از مناطقي با توسعۀ اقتصادي كمتر به مناطقي با توسعۀ اقتصادي بيشتر باشد. بنابراين، با توجه به اهميت موضوع مطرح‌شده، در اين پژوهش سعي شده تا به بررسي تأثير عوامل اقتصادي و محيطي بر مهاجرت و همچنين عوامل مؤثر بر توسعۀ اقتصادي در استان‌هاي ايران پرداخته شود. براي اين منظور از داده‌هاي مقطعي در سال 1395 استفاده شده است. با توجه به ارتباط مهم بين مهاجرت و توسعۀ اقتصادي، مدلي با دو معادلۀ خالص مهاجرت و شاخص توسعۀ اقتصادي، به‌صورت سيستم معادلات هم‌زمان طراحي و با روش 3SLS برآورد شده است. نتايج نشان مي‌دهد مناطق با توسعۀ اقتصادي بيشتر و سرمايۀ انساني خلاق عاملي براي جذب مهاجران به شمار مي‌آيد. در حالي كه آلودگي محيط‌زيست داراي اثر منفي بر ميزان خالص مهاجرت است. همچنين نتايج نشان مي‌دهد استان‌هايي كه به سمت صنعتي شدن حركت كرده‌اند و نرخ باسوادي در آن‌ها بيشتر است، توسعه‌يافته‌تر هستند.