مطالعۀ جايگاه زبان‌هاي ملّي و محلي در اَسناد سياستي جمهوري اسلامي ايران

اين نوشتار، مطالعۀ جايگاه زبان ملّي و زبان محلي در سياست‌هاي نهادي كشور را مدنظر دارد و براي دستيابي به اين هدف، از روش تحليل محتواي كيفي اَسناد و سياست‌هاي سه نهاد آموزش‌وپرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامي و صداوسيما و ديگر اسناد فرادست مهم و تأثيرگذار در اين گستره (منشور حقوق شهروندي، مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي، نقشۀ جامع علمي كشور، سند چشم‌انداز 1404 و نقشۀ مهندسي فرهنگي كشور) بهره‌گيري شده است. از داده‌هاي پژوهش، 8 مقولۀ اصلي استخراج شد: زبان فارسي عنصر هويت‌بخش، پيوند هويت بومي با هويت ملّي رمز همبستگي فرهنگي و سياسي، اشاعۀ زبان، خط و ادبيات فارسي در گسترۀ فراملّي، زبان فارسي به‌مثابۀ ابزاري براي ترويج دين، تقويت زبان و خط فارسي بستري براي ترويج علم، نشر و آموزش زبان فارسي، زبان رسانه و محيط آموزش، ضرورت توجه به زبان‌هاي محلي و مسئلۀ دوزبانگي و اولويت و لزوم توجه ويژه به تقويت زبان، ادبيات و خط فارسي. يافته‌ها دلالت بر آن داشت كه در ميان مقولات مستخرج از اسناد و سياست‌ها، به‌غيراز دو مقولۀ «پيوند هويت بومي با هويت ملّي رمز همبستگي فرهنگي و سياسي» و «ضرورت توجه به زبان‌هاي محلي و مسئلۀ دوزبانگي» كه به حفظ زبان و هويت محلي پرداخته‌اند، در ساير مقولات تنها به تقويت و ترويج زبان ملّي اشاره شده است.