تأثير تنش آبي بر صفات فيزيولوژيك و بيوشيميايي ژنوتيپ ‏هاي گلرنگ

هدف: تنش آبي از مهم‌ترين عوامل محيطي مؤثر بر فرايندهاي حياتي و عملكرد گياهان زراعي است. هدف مطالعه بررسي تأثير تنش آبي بر صفات فيزيولوژيك و بيوشيميايي ژنوتيپ‏هاي گلرنگ بود.روش پژوهش: آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‏هاي كامل تصادفي در مزرعه تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر طي سال‏هاي 99-1397 اجرا شد. تيمارها شامل دو سطح آبياري (40 و 80 درصد تخليه آب در دسترس) و سه ژنوتيپ پرنيان، گلدشت و قزاقي بود. كاشت گياه در ستون‏هاي خاك به ارتفاع 150 و قطر 23 سانتي‏متر و آبياري با سيستم قطره‏اي انجام شد. فعاليت آنزيم‏هاي آنتي‏اكسيداني، تجمع مالون‌دي‌آلدهيد، پرولين، محتواي نسبي آب، كلروفيل، عملكرد دانه و تركيب اسيدهاي چرب در پايان آزمايش اندازه‏گيري شد.يافته‏ ها: در اثر تنش آبي، افزايش تجمع پراكسيد هيدروژن و مالون‌دي‌آلدهيد ميزان فعاليت آنزيم‏هاي كاتالاز و پراكسيداز را به‌ترتيب 1 و 2.5 واحد آنزيمي افزايش داد. محتوي پرولين در شرايط تنش آبي حدود 16 برابر افزايش داشت. در مقابل، محتواي نسبي آب برگ كاهش معني‏داري نشان داد كه سبب افزايش دماي كانوپي و كاهش 70 درصد عملكرد دانه شد. ژنوتيپ قزاقي كم‌ترين ميزان افزايش دماي كانوپي در شرايط تنش را داشت و عملكرد پايدارتري نشان داد. به‌علاوه، تحت تنش آبي تركيب اسيدهاي چرب روغن دانه تغيير يافت و مقدار لينولئيك‌اسيد در شرايط تنش آبي 1.8 درصد كاهش داشت.نتيجه ‏گيري: نتايج نشان داد علاوه بر صفات فيزيولوژيك مرتبط با تنش، عدم افزايش نسبت اسيدهاي چرب اشباع/غيراشباع نيز شاخص مهمي در شناسايي ژنوتيپ‏هاي برتر جهت توسعه كشت تحت شرايط كم‌آبي مي‏باشد.