خوانش معماري نارنجستان قوام براساس نظريه سازماندهي محيط

در بررسي و تحليل معماري بخصوص معماري سنتي، شناخت محيط حائز اهميت است. در نظريه سازماندهي محيطي كه به عنوان مقدمه شناخت محيط معرفي مي‌گردد، انسان در پي نظم و معنا بخشيدن به محيط اطراف خود و در جهت ارائه معاني ذهني و تنظيم روابط با محيط مي‌باشد تا باايجاد محيطي مضبوط، علاوه بر پويايي، تعامل با ديگران را نيز فراهم كند. مفهوم محيط از نگاه راپاپورت، برگرفته از فرهنگ و فعاليت‌هاي اجتماعي، برآيندي ساختارگرايانه از فضا، زمان، معنا و روابط و مجموعه‌اي از مولفه‌هاي ثابت، نيمه ثابت و عناصر غيرثابت در محيط اجتماعي است كه انطباق مولفه‌هاي چهارگانه در معماري سنتي و بومي بيشتر از معماري مدرن مي‌باشد. در اين پژوهش و با هدف بررسي و شناخت مولفه‌هاي محيطي و دانش‌هاي بكارگرفته شده در بناهاي سنتي و نوع تعامل انسان‌ها در گذشته با محيط و جهت انتظام محيط و فضاهاي موجود، مجموعه نارنجستان قوام شيراز مورد مطالعه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با بررسي منابع كتابخانه‌اي، نظريات و ديدگاه‌هاي راپاپورت در باب محيط و بخصوص نظريه سازماندهي محيط وي و مولفه‌هاي آن استخراج گرديد. سپس با مشاهده ميداني مجموعه نارنجستان، به بررسي و انطباق بنا با مولفه‌هاي نظريه پرداخته شد. نتيجه اينكه عناصر كالبدي، نقش پررنگي در سازمان فضايي بنا دارد و انتظام فضايي نيز بر معنا، زمان و ارتباطات تاثيرگذار است. همچنين به تاييد تطابق نظريه و اصول چهارگانه سازماندهي محيطي با معماري سنتي و بومي كمك مي‌كند.