پيش‌بيني تفكر انتقادي از طريق سواد رايانه‌اي و تحليلي با نقش تعديل‌كنندگي جنسيت

زمينه: تفكر انتقادي را هنر تجزيه و تحليل و ارزيابي تفكر همراه با بررسي براي اصلاح آن تعريف مي‌كنند. پرورش تفكر انتقادي يكي از نيازهاي اساسي زندگي بشر براي تصميم‌گيري، انتخاب و شناخت عميق نسبت به مسائل مختلف است. در مورد نقش احتمالي سواد تحليلي و سواد رايانه‌اي در پيش بيني تفكر انتقادي با توجه به متغير جنسيت، شكاف پژوهشي وجود دارد. هدف: پژوهش حاضر با هدف پيش‌بيني تفكر انتقادي از طريق سوادهاي رايانه اي و تحليلي با نقش تعديل كننده جنسيت در دانش‌‍‌‍آموزان دوره دوم متوسطه استان گيلان انجام شد. روش: روش پژوهش توصيفي از نوع همبستگي، و جامعه آماري شامل تمامي دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه استان گيلان در نيمسال اول سال تحصيلي 1400-1399 بود. نمونه آماري شامل 384 نفر (191 دختر و 193 پسر) بود كه به روش تصادفي و به صورت حضوري و مجازي انتخاب شدند. ابزارهاي جمع‌آوري اطلاعات شامل پرسشنامه تفكر انتقادي (ريكتس، 2003)، پرسشنامه‌هاي محقق ساخته سواد رايانه‌اي و سواد تحليلي بود. داده‌ها با استفاده از آماره‌هاي رگرسيون سلسله مراتبي، رگرسيون چندمتغيري و آزمون Z و با بهره گيري از نرم‌افزار SPSS26 مورد تحليل قرار گرفت و براي آزمون فرضيه‌ها سطح معناداري 0/05 در نظر گرفته شد. يافته ها: نتايج نشان داد اثر سواد تحليلي و سواد رايانه‌اي بر تفكر انتقادي دانش‌آموزان مثبت و معني دار است و 43 درصد از تغييرات آن را تبيين مي كنند. همچنين روابط چندگانه سواد تحليلي و سواد رايانه‌اي با تفكر انتقادي در دانش آموزان پسر قوي تر از دختران بوده است. نتيجه‌گيري: با توجه به يافته‌هاي به دست آمده، به نظر مي‌رسد تفكر انتقادي در دانش‌آموزان مي‌تواند به واسطۀ متغيرهاي سواد تحليلي و سواد رايانه‌اي با توجه به نقش جنسيت، پيش بيني شود.