تعيين اثربخشي برنامه والد گري تأملي تطبيق يافته بر تنيدگي مادران مضطرب

زمينه: يكي از متغيرهايي كه با تنيدگي مادران رابطه دارد، كنش تأملي آنان است. كنش تأملي يا ذهني‌سازي يك نمود آشكار از روايت ظرفيت ذهني‌سازي در افراد است. نقش پراهميت مادر به عنوان مراقب اوليه و اصلي كودك و به دنبال آن، تأثير تنيدگي بر گسترۀ وسيعي از عملكرد مادر از جمله در فرآيند ذهني‌سازي بين او و كودك، ضرورت برنامه‌هاي والدگري تأملي انطباق يافته با ذهني‌سازي مادر را جهت كاهش تنيدگي مادران مضطرب آشكار مي‌سازد، ولي مرور مطالعات پيشين نشان مي‌دهد در اين زمينه شكاف پژوهشي وجود دارد.هدف: پژوهش حاضر با هدف تعيين اثربخشي برنامه والدگري تأملي تطبيق يافته بر تنيدگي مادران مضطرب انجام شد.روش: روش پژوهش حاضر، شبه آزمايشي از نوع پيش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماري پژوهش شامل تمامي مادران مضطرب ساكن شهر تهران در سال 1401 بود. نمونه‌گيري با اعلام فراخوان در سه مهدكودك و چهار كلينيك روانشناختي در شهر تهران و با استفاده از روش نمونه‌گيري در دسترس از نوع هدفمند از بين مادران داوطلب داراي علائم اضطراب انجام شد. در نهايت، تعداد 20 نفر مادر مضطرب (با كسب حداقل نمرۀ اضطراب متوسط در آزمون اضطراب بك) به عنوان نمونۀ آماري انتخاب شده و به طور تصادفي در دو گروه آزمايش و گواه گمارش شدند. ابزار اصلي جمع‌آوري اطلاعات نيز شامل پرسشنامۀ تنيدگي والديني - فرم كوتاه (آبيدين، 1995) بود. گروه آزمايش در طي 8 جلسه، برنامۀ آموزش والدگري تأملي تطبيق‌يافته با ذهني‌سازي مادر را دريافت كردند، ولي اعضاي گروه گواه هيچ گونه مداخله‌اي را دريافت نكردند. همچنين براي تحليل داده‌ها از روش تحليل كوواريانس و نرم افزار SPSS-20 استفاده شد.يافته ها: نتايج آزمون تحليل كواريانس در پژوهش حاضر نشان داد برنامه مداخله‌اي والدگري تأملي تطبيق يافته در بين خرده مقياس‌هاي سه‌گانۀ تنيدگي والديني به طور معناداري باعث كاهش آشفتگي والدين و تعاملات ناكارآمد والد - فرزند شد (0/001  P)، اما در كاهش نمرات خرده مقياس ويژگي‌هاي كودك مشكل‌آفرين اثربخش نبود.نتيجه گيري: با توجه به اثربخشي برنامه مداخله‌اي والدگري تأملي تطبيق يافته بر ميزان تنيدگي مادران مضطرب در مطالعۀ حاضر، به نظر مي‌رسد آموزش والدين در اين زمينه مي‌تواند يكي از مناسب‌ترين روش‌ها براي بهبود تعاملات مادر - كودك، شكل‌گيري دلبستگي ايمن در كودكان و متعاقب آن، كاهش سطح تنيدگي مادران مضطرب باشد.