بررسي خواص آنتي‌اكسيداني و ضدميكروبي عصاره هيدرواتانولي رزماري(Rosmarinus officinalis L.) و كاربرد آن در شير پاستوريزه

زمينه و هدف: شير، فرآورده لبني است كه به آلودگي به وسيله ميكروارگانيسم هاي بيماري زا و فسادزا حساس است. يكي از راه هاي كنترل رشد اين باكتري ها، استفاده از نگهدارنده هـا و تركيبـات ضـدميكروبـي است. با توجه به نگراني‌هاي عمومي در خصوص عوارض نگهدارنده هاي شيميايي، تمايل به مـصرف محصولاتي است كه از نگهدارنده طبيعي استفاده شـده اسـت. محصولات طبيعي فرصت هاي نامحدودي براي مواد افزودني جديد و مناسب فراهم مي كند. لذا هدف از اين مطالعه تعيين و بررسي خواص آنتي‌اكسيداني و ضدميكروبي عصاره هيدرواتانولي رزماري(Rosmarinus officinalis L.) و كاربرد آن در شير پاستوريزه بود. روش بررسي: اين يك مطالعه تجربي مي‌باشد كه در سال 1401 در مجتمع آموزش عالي نهاوند انجام گرفت. سنجش ميزان تركيبات فنولي عصاره با روش فولين ﺳـﯿﻮﮐﺎﻟﺘﻮ انجام شد، ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ آنتي اكسيداني ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺼﺎره نيز ﺑﺎ آزﻣﻮن ﻣﻬﺎر راديﮑﺎلﻫﺎي آزاد دي‌ﻓﻨﯿﻞ‌ﭘﯿﮑﺮيﻞ ﻫﯿﺪرازيﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎ آﻧﺘﯽ اﮐﺴﯿﺪان ﺳﻨﺘﺰي ﺑﻮﺗﯿﻞ ﻫﯿﺪروﮐﺴﯽ آنيزول مقايسه شد. اثر ضدميكروبي عصاره رزماري روي باكتري هاي مذكور به روش چاهك در آگار، حداقل غلظت مهاركنندگي و حداقل غلظت كشندگي تعيين شد. دادهاي جمع‌آوري شده با استفاده از آزمون هاي آماري چند دامنه اي دانكن تجزيه و تحليل شدند.   يافته ها: مقدار فنول اندازه گيري شده عصاره اين گياه برابر 0.35±96.47 ميلي گرم اسيد گاليك در گرم عصاره بود. عصاره رزماري بيشترين تأاثير را بر باكتري استافيلوكوكوس اورئوس داشت. محدوده حداقل غلظت مهاركنندگي عصاره اتانولي اين گياه بين             12.50ـ5 ميلي گرم بر ميلي ليتر بسته به نوع باكتري(گرم مثبت يا گرم منفي) متفاوت بود. هم‌چنين تيمار شير با غلظت 0.5 درصد، ضمن داشتن خصوصيات حسي قابل قبول، به طور معني داري جمعيت ميكروبي پايين تر و زمان ماندگاري طولاني تري در مقايسه با نمونه شاهد داشت.   نتيجه گيري: با توجه به اين كه عصاره هيدرواتانولي رزماري تأثير بسزايي بر جلوگيري از رشد ميكروارگانيسم هاي بيماري زا و عامل فساد دارد، در نتيجه مي توان از اين عصاره به عنوان يك آنتي بيوتيك طبيعي در شير استفاده نمود.