بررسي توصيفي ـ تحليلي باور به وجود خدا و توحيد او در عهد عتيق

ضرورت بررسي وجود خدا و يكتايي او امري است كه هر انسان خواهانِ حقيقت و سعادت به آن اذعان دارد. پيگيري اين موضوع از آن نظر كه انسان به مقتضاي فطرت خويش داراي گرايش به خداوند است، اهميت بيشتري نيز مي‌يابد. با اين همه، گاهي اين مسئله را نه از جنبۀ دلائل عقلاني و به‌صورت «پيشيني»، بلكه صرفاً به‌لحاظ توصيفي و «پسيني» مي‌توان در متون ديني اديان مختلف جست‌وجو كرد، و از قِبل آن دست‌كم بدين نتيجه رهنمون شد كه آموزۀ وجود خدا و توحيد او، نه ضروري يك دين، بلكه ضروري اديان مختلف به‌شمار مي‌آيد. در جاي خود پوشيده نيست كه چنين نتيجه‌اي تا چه ميزان مي‌تواند براي عالمان ديني مغتنم باشد. پژوهش حاضر كوشيده است، با روش كتابخانه‌اي و شيوۀ توصيفي ـ تحليلي، مسئلۀ وجود خدا به‌ويژه يكتايي او را در عهد عتيق واكاوي كند. براساس تحقيق پيش‌رو شواهد متعددي از عهد عتيق، گوياي اين مطلب است كه در اين متن، خداوند به‌عنوان سرسلسلۀ هستي معرفي مي‌شود و همچنين عبارات متعددي از آن بر يگانگي خداوند نيز دلالت دارد. البته برخي برآنند كه عهد عتيق قائل به بداهت اين دو اصل اعتقادي نيز هست، اما به‌نظر مي‌رسد، كليت اين ادعا پذيرفتني نيست؛ كه در مقاله به تفصيل بدان‌ پرداخته شده است.