چالش‌ هاي حكمراني متاورس و راه‌ كارهاي مقابله‌اي

متاورس اصطلاحي است كهن با ريشه‌اي علمي تخيلي كه با تركيب ماورا و جهان شكل مي‌گيرد. اين مفهوم و فنّاوري به‌صورت غيرمحسوس در حال گسترش بود تا زماني كه شركت «فيس‌بوك» با تغيير نام شركتش به «متا» به معرفي كليدواژه متاورس پرداخت و اعلام كرد از اهداف بزرگ شركت دستيابي به زيست مجازي دوم كاربران يعني همان متاورس است. هنگامي‌كه يك متاورس تمام‌عيار ساخته شد، بايد كنترل شود به اين معني كه نظم بايد حفظ شود، قوانيني در مورد آنچه مي‌توان در اين فضا خريدوفروش كرد وجود داشته باشد، مشخص شود چه كساني مي‌توانند تجارت داشته باشند و يا اينكه چه كسي بگويد چه چيزي بايد موردتوافق و اجرا قرار گيرد، بايد سازكارهايي براي حل‌وفصل اختلافات وجود داشته باشد، اين در حالي است كه هيچ‌چيز در مورد حاكميت فعلي وب نشان نمي‌دهد كه اين نقش توسط دولت‌ها يا سازمان‌هاي بين‌ دولتي محقق خواهد شد. متاورس با شعار تمركززدايي براي خود تبليغات مي‌كند ولي اين در حال است كه از ديدگاه نظري، عدم وجود هيچ قدرت مركزي به اين معني است كه نمي‌توان مسئوليت‌پذيري را براي آن تعيين كرد و اين موضوع متاورس را منفور مقامات نظارتي مي‌كند. مشاهده روند حكمراني سايبري در مواجهه با فنّاوري‌هاي نوظهور در جمهوري اسلامي ايران، ما را بر اين داشت تا ضمن بررسي چالش‌هاي حكمراني در متاورس، راه‌كارهايي را جهت برون‌رفت از اين چالش‌ها و جلوگيري از سياست برخورد قهري با اين فضا احصا كنيم. در اين پژوهش به روش كيفي-كمي ابتدا به مطالعه منابع كتابخانه‌اي و فيش‌برداري پرداخته و طي مصاحبه با 13 نفر از صاحب‌نظران اين حوزه پنج لايه براي حكمراني در متاورس، در نظر گرفته شد كه شامل: حكمرانان، ارتباطات و ديپلماسي، اقتصادي، شناختي و امنيتي است. درنهايت نيز پرسش‌نامه‌اي ليكرتي براي سنجش ميزان اهميت شاخص‌ها به كمك 55 نفر تكميل شد و چالش «خلأ ديپلماسي سايبري و تربيت نيروي ماهر» از مهم‌ترين دغدغه‌هاي فعالان و متخصصين اين حوزه و «تحول و بازنگري نظام فعلي حكمراني سايبري كشور» به‌عنوان مهم‌ترين راه‌حل انتخاب شد.