ارزيابي ديدگاه طه عبدالرحمن در باب رابطه عقل و اخلاق

تحليلِ رابطه‌ي عقل و اخلاق قدمتي به درازايِ تاريخِ انديشه دارد و فيلسوفان از يونانِ باستان تا كنون همواره دغدغه‌اي جدي براي ارزيابيِ اين رابطه داشته‌اند. طه عبدالرحمن فيلسوفِ نام آشنايِ مراكشي كه در زمره‌ي متفكرانِ جريان‌سازِ جهانِ اسلام به شمار مي‌رود نيز تلاش دارد با واكاوي مفهومِ عقل و اخلاق و سنجيدنِ نسبتِ ميان اين دو، طرحي نو در‌افكند. در انديشه‌يِ وي عقلانيتِ مدرن عنصري است كه در برابرِ اخلاق قرار مي‌گيرد. وي براي شناختِ ماهيتِ عقل، از سه گونه عقل نام مي‌برد كه تحليل آنها براي فهم رابطه عقل و اخلاق ضروري است. عقلِ مجرّد، عقلِ مسدّد و عقلِ مويّد، تقسيم بنديِ ابتكاريِ عبدالرحمن است كه مي‌توان آن را زيربناي نظامِ اخلاقي وي دانست. در نظرِ وي آنچه ميان انسان و حيوان فرق مي‌نهد، اخلاق است نه عقل. عقلانيتي كه مبتني بر اخلاق باشد و پيوسته اخلاق را ناظر و حاكم بداند، داراي ارزش است نه آن عقلانيتي كه با اخلاق بيگانه است. در اين مقاله پس از تحليلِ دو مفهومِ عقل و اخلاق در انديشه عبدالرحمن به ارزيابي رويكردِ وي در بابِ رابطه عقل و اخلاق مي‌پردازيم.