بهينه‌سازي طراحي فضايي ايستگاه‌هاي مترو شهري با استفاده از روش نحو فضا

در دهه‌هاي اخير به علت كمبود زمين شهري در كلان‌شهرها، استفاده از فضاهاي شهري زيرزميني به‌ عنوان يكي از فضاهاي عمومي نوظهور شهري مورد توجه طراحان، سياست‌گذاران و تصميم‌گيران شهري قرار گرفت. مسأله اصلي در فضاهاي شهري زيرزميني، نحوه طراحي و بهينه‌سازي ايستگاه‌هاي مترو شهري به ‌عنوان محل تعاملات اجتماعي افراد مي‌باشد كه كم‌تر مورد توجه قرار گرفته است. همچنين عدم توجه به ساختار و كيفيت فضايي ايستگاه‌هاي مترو شهري باعث ظهور مشكلاتي در نحوه استفاده مناسب از فضاهاي داخلي ايستگاه‌ها شده است. هدف از اين مقاله استفاده از روش نحو فضا جهت شناسايي، ارزيابي و بهينه‌سازي ايستگاه‌ها بر اساس مؤلفه‌هاي مسيريابي، جهت‌گيري و ديد در ايستگاه‌هاي مترو شهري تبريز مي‌باشد. در پژوهش پيشِ رو، مؤلفه‌هاي مسيريابي، جهت‌گيري و ديد در دو ايستگاه منتخب شهر تبريز؛ ميدان ساعت و ميدان كهن مورد بررسي و آزمون قرار گرفته‌اند. در اين پژوهش روش توصيفي و تحليلي استفاده شده است و تجزيه ‌و تحليل داده‌ها با استفاده از روش نحو فضا و بر پايه نقشه‌هاي گرافيكي و آماري استخراج‌ شده از تحليل محوري1، تحليل جهت‌گيري2، تحليل ايزوويستي3، تحليل حركت طبيعي4 انجام‌ شده است كه اين تحليل‌ها در طراحي و بهينه‌سازي فضاها تأثير به‌سزايي دارند. نتايج و يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه روش نحو فضا سهم ملموسي در طراحي كيفي ايستگاه‌هاي زيرزميني شهري داشته است. ايستگاه ميدان ساعت نسبت به ايستگاه ميدان كهن، با مسيرهاي واضح و مستقيم به لحاظ فضايي به خوبي سازماندهي شده و در تحليل‌ها عملكرد نسبتاً خوبي از حيث نفوذپذيري كالبدي و بصري، انسجام و ساختار فضايي داشته است.