روش بازيابي انديشه هاي كلامي شيخ كليني

محمد بن يعقوب كليني رازي (د.329 ق)، در تدوين مهم‌ترين جامع حديثي شيعه، پيش از پرداختن به مباحث فقهي، روايات اعتقادي را در دو جلد مطرح كرده است. اين بخش يكي از مهم‌ترين منابع احاديث اعتقادي شيعه است. استفاده بهينه از اين بخش درگرو پي بردن به انديشه‌ها و نوع نگاه شيخ كليني به هر موضوع است. ازآنجاكه الكافي تنها اثر بازمانده از شيخ كليني است كه به شيوه محدثان و نه متكلمان، نوشته شده است، استخراج ديدگاه كلامي شيخ كليني با چالش‌هايي مواجه است ازجمله اينكه آيا نظرات وي را مي‌توان بر مبناي كتابش كه يك اثر حديثي است، درك كرد؟ براي استخراج آراي او به چه شيوه‌اي بايد عمل كرد؟ اين پژوهش به شيوه توصيفي ـ تحليلي درپي يافتن شواهد و قرائني براي استخراج انديشه‌هاي كلامي شيخ كليني است. آراي كلامي شيخ كليني با دقت در نام‌گذاري ابواب، نوع چينش ابواب و كتاب‌ها، توجه به محتواي كلي روايات يك باب، دقت در مضمون روايات نقل‌شده و مقايسه آن‌ها با دسته‌اي از روايات كه كنار گذاشته شده‌اند، قابل‌استخراج است. علاوه بر اين شيخ كليني در مقدمه كافي و گاه در ميان روايات اظهارنظرهايي دارد كه هرچند اندك ولي مغتنم هستند.