بررسي وجوه تأثيرپذيري مفلق طهراني از‌ انوري ابيوردي

زمينه و هدف: همۀ چيزهايي كه در جهان هستي وجود دارد داراي نقاط اشتراك و افتراقي هستند كه آنها را از يكديگر متمايز ميكند يا به هم پيوند ميدهد. دنياي شعر و ادب نيز از اين اصل مستثني نيست. هر اثري در هر موضوعي كه خلق ميشود، حتماً با اثرهايي كه در آن موضوع نوشته شده اند، تفاوتها و تشابهاتي دارد. چه بسا اثرهايي كه در آينده نيز به نگارش درمي‌آيند داراي ويژگي مشترك يا متفاوت با اين اثرها باشند. انوري ابيوردي از برجسته ترين شعراي قرن ششم و مفلق طهراني يكي از شاعران گمنام عصر بازگشت است. اين پژوهش بر آن است تا ضمن مقايسۀ اين دو شاعر در زمينه هايي چـون قوالب شعري، مضامين، صـور خيـال و اوزان عروضي، ميزان تأثيرپذيري مفلق طهراني از انوري را نشان دهد. روش مطالعه: اين پژوهش به شيوۀ كيفي و كمّي و مطالعۀ منابع كتابخانه اي و به روش تحليل محتوا و بررسي ساختار و مقايسه اي صورت گرفته است. در ابتدا آثار و منابع مرتبط با موضوع بدقت مطالعه گرديده اند، سپس در مورد شعر اين دو شاعر به بررسي پرداخته ايم و درنهايت مقايسه اي از جهت عروضي، مضامين و تعابير و... در ديوان اشعار اين دو شاعر انجام شده است. يافته ها: بيشترين اشعار انوري و مفلق در قالب قصيده و داراي مضامين مدح و ستايش‌‌ است. انوري و مفلق با داشتن مديحه هاي غرّا، زيبا و بلند با مضامين نو و بكر، از سـرآمدان عصـر خـويش بـه ‌شمار مي‌آيند. قصايد اين دو غالباً داراي شريطه، تأبيد و جاودانگي ممدوح است. انوري و مفلق در عرصۀ خمريه سرايي، هنرنمايي تام و طبع‌آزمايي نموده اند. ‌انوري با زبان و بياني غيرمستقيم و با بهره گيري از صور خيـال بـه هجوگـويي مـيپـردازد؛ اما مفلق بسيار بيپروا و گستاخانه، زبان به هجو ميگشايد. استناد به آيات قرآن و احاديث، از ديگر ويژگيهاي سبكي شعر انوري و مفلق است‌. نتيجه گيري: انوري كه از چهره هاي شاخص ادب فارسي است،‌ در اشعارش متناسب با موضوع شعر، وزن مناسبي را برميگزيند و اين امر باعث ميشود شعرهايش زيبا و دلنشين به نظر آيد. مفلق طهراني نيز كه در نظر داشته همچون انوري شعر بسرايد، در انتخاب اوزان عروضي از وي تقليد ميكند و شعرهاي زيبا مي آفريند. همچنين دو بحر رمل و هزج جزو بحور پركاربرد در اشعار اين دو شاعر است. آنها بحر رمل را در قصايد براي مدح و در غزليات عموماً براي بيان گله و هجر و فراق و مرثيه به كار برده اند. اتتخاب بحر هزج نيز از سوي دو شاعر ارتباط مستقيمي با شرايط زندگي آنها داشته است.