بازنمايي پيوند خودآگاهي و شادي در غزليات شمس

زمينه و هدف: شادي از جمله هيجانات و عواطفي است كه امروزه در روانشناسي مثبت گرا، مورد توجه بسيار است و از ديرباز نيز حكيمان و عارفان در شناخت و چگونگي ارائه و به كارگيري آن در سخنان و آثار خويش سعي وافري كرده اند. به همين دليل واكاوي و ارائۀ درست اين ديدگاهها از طريق بررسي متون و معرفي گزاره هاي دقيق آنها به مخاطبان، ميتواند مسيرهايي را براي مثبت‌انديشي و شاد زيستن روشن كند و از طريق تأمل، تمركز، تلقين و تفكر در مورد آموزه هاي به دست‌آمده از متون ادبي و عرفاني، راه شناخت را ابتدا در ذهن هموار كند و در نهايت با تكرار باورهاي اين تعاليم، بتواند به راهكاري شايسته براي رسيدن به شادي بينجامد. اين پژوهش با همين هدف به واكاوي منظر شادي و پيوند آن با خودآگاهي در انديشۀ مولانا در غزليات وي ميپردازد. روش مطالعه: شيوۀ پژوهش تحليل محتواي كيفي مضموني و جامعۀ آماري تمامي غزليات مولانا موسوم به غزليات شمس است. يافته ها: غزليات مولوي در محورهاي گوناگوني پيوند ميان شادي و خودآگاهي را نشان ميدهد. از جمله شناخت طرح ازلي انسان كه ناظر به دريافت نقاط قوت و تواناييهاي اوست؛ دريافت نسبت انسان با خدا و اين جهان؛ تجربۀ عشق (مولوي عشق به خدا و ديگر انسانها را سبب شادي ميداند)؛ دوري از خصومت و دشمني و در مرحلۀ عالي فهم لطيفۀ عشق، انسان را شادكام ميكند؛ فهم و درك و ارتباط با طبيعت كه گاهي منجر به نوعي اين‌هماني از مقولۀ رويش و شادابي با موضوع خودآگاهي ميشود (مولوي ريشۀ بسياري از شاديها را در درون خود انسان ميداند). خودي كه بايد از مراحل سطحي شناخت عبور كند و به خودآگاهي و باورمندي برسد. نتيجه گيري: مولوي از جمله عارفاني است كه توانسته است با بازنمايي پيدا و پنهان تصاوير شناختي شادي از طريق غزليات خويش، مخاطبانش را به شاد زيستن و رهايي از تعلقات اندوهبار هستي دعوت كند. اين امر با ترسيم مسيرهايي از خودآگاهي و شناخت انسان در جهان در بافتي ماهرانه و سرشار از رموز زيبايي‌شناسانه و ابعاد متعالي موسيقايي كلام در غزليات او پديدار شده است.