سبك‌شناسي ديوان ملامحمدخاكي سليمانيه اي

زمينه و هدف: آثار مكتوب هر ملتي، يكي از پربهاترين ميراثهاي ملي و فرهنگي همان ملت است؛ بنابراين معرفي و تصحيح آنها در واقع ارج نهادن به هويت ملي است و آن چيزي است كه اعتبار و عظمت فرهنگي ملت ما در گرو آن است. يكي از اين نسخ، نسخۀ خطي ديوان ملامحمد خاكي سليمانيه شاعر كردزبان سدۀ سيزدهم هجري قمري است. هدف از اين پژوهش، معرفي اين نسخۀ خطي و بررسي ويژگيهاي سبك‌شناسانۀ آن از سه منظر زباني، ادبي و فكري است. روش مطالعه: اين پژوهش بر مبناي مطالعات كتابخانه اي و به شيوۀ توصيفي-تحليلي انجام شده است. شيوۀ تصحيح به شيوۀ انتقادي است كه بر اساس آن چند نسخه مقابله و مطابقه ميشوند. يافته ها: زبان شعر خاكي ساده و روان است و پيچيدگي ندارد. او از انواع جناس و تكرار براي زيبايي شعرش بهره برده است. خاكي به صور خيال توجه داشته و ميتوان تشبيه را برجسته ترين صور خيال در شعر او دانست. شاعر در كنار آفرينش ابياتي كه متضمن عشق در سطح زميني و آسماني است به بيان مسائل مذهبي، عرفاني، تعليمي، انتقادي، مدحي و... نيز پرداخته است. نتيجه گيري: احاطۀ خاكي به زبان فارسي و عربي و اشتمالش به زيورهاي لفظي و معنوي از وجوه امتياز شعر او محسوب ميشود. از اوزان پركاربرد در ديوان او، بيشترين بسامد متعلق به بحرهاي رمل و هزج است. در سطح ادبي تشبيه، استعاره و تلميح خودنمايي ميكند. ستايش باري تعالي و ذكر توحيد، نعت پيامبر اكرم (ص)، پند و اندرز، برتري عشق بر عقل، و اصطلاحات عرفاني همچون فنا و بقا ساختار فكري اين ديوان را تشكيل ميدهند.