بررسي و تحليل استعارۀ مفهومي نور در دفتر اول مثنوي براساس نظريۀ جورج ليكاف و مارك جانسون

زمينه و هدف: تحقيقات ليكاف و جانسون در زمينۀ استعاره ثابت كرد كه كاربردهاي استعاره به حوزۀ مطالعات ادبي محدود نيست. آنها معتقدند كه استعاره در تفكر ريشه دارد و يكي از مظاهر آن، زبان است. بهمين جهت استعارۀ مفهومي اصطلاحي است در زبان شناسي كه به فهميدن يك ايده يا يك حوزۀ مفهومي براساس ايده يا حوزۀ مفهومي ديگر اشاره ميكند. براساس اين نظريۀ استعاره معاصر، كاركردهاي استعارۀ نور و خوشه اي تصويري مرتبط با آن يعني، بينايي و شنوايي، معرفت، چراغ، خدا و ... در مثنوي بيان و مطرح شد. هدف از اين پژوهش آن بوده است كه استعارۀ مفهومي نور در مثنوي چگونه ميتواند با نظريۀ معاصر زبان شناسي، مطابقت معنايي هدفمند داشته باشد. روشها: از اينرو در اين پژوهش با روشي توصيفي تحليلي استعارۀ مفهومي نور براساس نظريۀ ليكاف و جانسون در دفتر اول مثنوي بررسي گرديده است. يافته ها: مولانا در مثنوي از استعارۀ مفهومي نور بعنوان ابزار زباني جهت گسترش معاني و مفاهيم معرفتي بهره برده است. بهمين دليل نگارندگان، دفتر اول مثنوي را براي دريافت استعارۀ مفهومي نور بهمراه واسطه هاي معنايي كاويده اند و دريافته اند كه شناخت در دفتر اول مثنوي يك مقولۀ معرفتي است و مولانا با اين انگارۀ مفهومي كه جهان ملكوت، نور مظلق است، نور محض را بمثابۀ بينايي و شنوايي و چراغ، وجود و... و نيز وسيله اي براي تبيين مقولۀ فنا و بقا بر شمرده است. نتيجه گيري: در اين راستا نتايجي چشمگير حاصل شده است و معاني متعددي از جمله نور به مثابۀ انساني كامل، بمثابۀ خورشيد، ماه، خوراك و ... بدست آمده است. و نتيجۀ كلي اينكه فرضيات استعارۀ مفهومي براي تحليل و تبيين مقولات انتزاعي مورد نظر مولوي بستري شايسته است.