تيپ‌شناسي روان شناختي قهرمان و ضد قهرمان در رمان بين القصرين نجيب محفوظ

زمينه و هدف: ادﺑﯿﺎت ﺑﺎ ﻗﻮاي ﻋﺎﻃﻔﯽ و ﻋﺎﻟﻢ دروﻧﯽ اﻧﺴﺎن، ﺳﺮوﮐﺎر دارد و ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ رﻓﻊ ﻣﺸﮑﻼت رﻮحي و ﺗﻘﻮﯾﺖ اﻋﺘﺪال رواﻧﯽ اﻓﺮاد ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺻﺤﯿﺢ اﺛﺮ ادﺑﯽ ميتوان ﺑﻪ وﺟﻮد و ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﭘﯽ ﺑﺮد. اين مقاله به بررسي تيپ شناسي شخصيتي قهرمان و ضدقهرمان در رمان بين‌القصرين نجيب محفوظ ميپردازد. هورناي به عنوان متخصص تجديدنظرطلب روان‌كاوي فرويدي؛ مفاهيم نظريه فرويد را يا تكميل كرده يا در آنها تجديدنظر كرده است. ديدگاه هورناي درباره شخصيت، مانند ساير نظريه پردازان شخصيت، انعكاسي از تجربيات شخصي اوست. از ديدگاه وي روشها و ترفندهايي كه شخص براي در امان ماندن به آنها توسل مي‌جويد، منجر به ايجاد سه تيپ شخصيتي؛ مهرطلب، برتري‌طلب و عزلت‌گزين ميشود. روش مطالعه: روش تحقيق به صورت توصيفي – تحليلي است.يافته ها: قهرمان اصلي داستان بين‌القصرين، سيد احمد عبدالجواد است كه تنها مرد سالارخانواده است و هيچ كلمه اي جز امر و نهي و ناسزاگويي از زبانش خارج نميشود. نويسنده با آوردن نام سيد براي اين فرد، به خوبي شخصيت او را براي خواننده تداعي كرده است. بنابراين تيپهاي متفاوتي از شخصيت وي در طول رمان مشاهده ميشود.نتيجه گيري: نجيب محفوظ، خالق رمان بين‌القصرين ‌، داستان‌نويسي واقع‌گراست و به واقعيات جامعه و بحران روحي، سياسي- اجتماعي، فكري و تأثير آنها بر روح و روان مردم اشاره دارد. او سعي دارد زواياي تاريك فردي و اجتماعي جامعه مصر را در ميان هياهوي برخواسته از استعمار بيگانگان به تصوير بكشد؛ بنابراين به بيان فضاي حاكم بر جامعه پرداخته و شخصيتهاي برتري‌طلب را به بوتۀ نقد كشيده است. از نظر وي، جامعۀ مصر هنوز شكل سنتي خود را حفظ كرده است و در آن نمونه هاي بسياري از مردسالاري و حقارت فرزندان، زورگويي و استبداد در جامعه ديده ميشود.