نمادهاي پيشااسلامي در فرش‌هاي تصويري پادشاهان ايران از پادشاهان

مقدمه: فرش‌هاي ايراني متعددي با نقشمايۀ پادشاهان اساطيري پيشااسلامي در موزه‌ها  موجود است كه ساختار بيشتر آن‌ها ساختار مشابه است و در آن‌ها پادشاهان با اسامي باستاني خويش و همراه با موجودات متافيزيكي تصوير مي‌شوند و داراي سه سطح‌بندي؛ نخست جايگاه پادشاه و فره كياني؛ دوم  جايگاه اجنه/ ديوان و سوم جايگاه سربازان هستند. در اين گونه فرش‌ها تغييرشكل مفاهيم متافيزيكي پيشااسلامي به شكل‌هاي نمادين منجرشده است.  اين پژوهش كه باهدف شناخت پادشاهان اسطوره‌اي در فرش‌هاي تصويري ايران تدوين شده، در پي پاسخ به سوالات پيش رو است.  طراحان ايراني فرش با بهره‌گيري از قابليت رسانه‌اي فرش، اين سطح بندي سه گانه پيش گفته  را چگونه انتقال داده و نمادهاي بيانگر حمايتگري ايزد مهر و ايزدبانوي ناهيد از پادشاهان ادوار اسلامي در اين فرش‌ها چيست؟روش پژوهش: اين پژوهش ماهيتي كيفي دارد و پژوهشي بنيادي محسوب مي‌شود. جمع‌آوري اطلاعات از كتابخانه‌ها و موزۀ ملي فرش ايران است. و شيوه  بيان آن روش توصيفي و تحليلي است.يافته‌ها: وجود نمادهاي پيشااسلامي در تركيب با داستان پيامبران سامي، آميخته به تصاوير پادشاهان دوران اسلامي ايران در نقشمايه‌هايي چون گوي نوراني در پشت تخت‌گاه متعلق به سطح نخستين، اجنه در بخش مياني، سربازان و وزرا در آخرين سطح، از تركيبات منحصربه‌فرد فرش‌هاي تصويري ايران است. در انديشۀ طراحان فرش، نيروهاي متافيزيكي همچون پلي وسيلۀ انتقال مفاهيم پيشااسلامي را به نقشمايۀ پادشاهان اسلامي فراهم كرده‌اند.نتيجه‌گيري: اسطوره‌شناسي و دانش بصري طراحان فرش‌هاي تصويري ايران منجر به انتقال مفاهيم متافيزيكي موجود در اسطوره‌هاي پادشاهان پيشااسلامي و پيامبران سامي به نقشمايه‌هاي پادشاهان اسلامي گرديده است كه نماد ايزدبانوي ناهيد در قالب حوض آب و ايزد مهر به فرم گوي نوراني نمود يافته است.