اثر ورمي كمپوست و نيتروكسين بر ويژگي هاي رويشي و زايشي تمشك سياه

تمشك سياه گياهي از جنس Rubus و از خانواده Rosaceae مي‌باشد كه امروزه به‌دليل خواص غذايي و نقش در سلامت انسان‌ها، مورد توجه قرار گرفته‌است. يكي از روش‌ها براي افزايش خواص آن، كاربرد كودهاي زيستي و آلي مانند ورمي‌كمپوست و نيتروكسين مي‌باشد. اين كودها نه‌تنها سبب كاهش اثرات منفي كودهاي شيميايي، بلكه بهبود ويژگي‌هاي رويش و زايشي تمشك سياه را به‌دنبال دارند. براي بررسي اثر نيتروكسين و ورمي‌كمپوست بر ويژگي‌هاي رويشي و زايشي تمشك سياه، پژوهشي به‌صورت فاكتوريل دو عاملي در قالب طرح كاملاً تصادفي در 5 سطح ورمي‌كمپوست (صفر، 10، 20، 30 و 40 درصد حجمي) و دو سطح تلقيح و عدم تلقيح نيتروكسين به‌صورت گلداني انجام گرفت. بسترهاي كشت با مخلوط كردن سطوح مختلف ورمي‌كمپوست با خاك پايه در گلدان آماده شدند. سپس، نهال‌هاي يك‌ساله ريشه‌دار شده و يكنواخت انتخاب‌شده و ريشه گياهان به‌مدت 10 دقيقه در محلول نيتروكسين قرار گرفت و سپس در گلدان كاشته شدند. نتايج نشان داد كه در شاخه‌هاي بارده (Floricane) بيشترين تعداد جوانه (5/42 عدد در بوته)، تعداد خوشه (5/5 عدد در بوته)، وزن ميوه (37/3 گرم در بوته) و كوتاه‌ترين دوره رسيدن در ورمي‌كمپوست 20 درصد توليد شدند و بيشترين وزن شفتچه (10/0 گرم) در ورمي‌كمپوست 30 درصد حجمي بدست آمد. همچنين بيشترين قطر گل (77/3 سانتي‌متر) در تيمار نيتروكسين همراه با ورمي‌كمپوست 30 درصد حجمي ديده شد. بيشترين طول ميانگره (65/5 سانتي‌متر)، طول شاخه (55/2 متر) در تيمار نيتروكسين به تنهايي و بيشترين تعداد گره (67 عدد در بوته) در كاربرد نيتروكسين همراه با ورمي‌كمپوست 20 درصد حجمي به دست آمد. بيشترين قطر شاخه رويشي (8/2 سانتي‌متر) و سطح برگ (83/25 سانتي‌متر مربع) به ترتيب در تيمارهاي ورمي‌كمپوست 20 و 10 درصد حجمي به‌تنهايي حاصل گرديد. كاربرد ورمي‌كمپوست در سطح 20 تا 30 درصد حجمي مي‌تواند بيشترين اثر را بر شاخه‌هاي بارده نشان دهد، در حالي‌كه نيتروكسين به‌تنهايي يا به ‌همراه ورمي‌كمپوست اثرگذاري بيشتري در شاخه‌هاي رويشي دارد. به‌طور كلي مي‌توان گفت كه ورمي‌كمپوست در خاك موجب تحريك ميكروارگانيسم‌هاي مفيد و افزايش دسترسي به عناصر به‌ويژه نيتروژن و فسفر مي‌شود و بهبود شرايط بستر را به‌دنبال دارد. همچنين اين تركيب آلي به‌دليل دارا بودن اسيد هيوميك، افزايش ظرفيت نگهداري عناصر غذايي و افزايش هورمون‌هاي تنظيم‌كننده رشد، باعث افزايش تجمع نيتروژن توسط گياه شده و با افزايش نيتروژن فاكتورهاي رشدي گياه افزايش خواهد يافت. اگرچه غلظت‌هاي بالاي ورمي كمپوست موجب افزايش غلظت نمك، افزايش عناصر سنگين و حضور تركيبات سمي در گياه مي‌شود كه كاهش رشد و عملكرد را به‌دنبال دارد. در اين شرايط كاربرد نيتروكسين با تعديل يا خنثي نمودن اثرات مضر تنش‌هاي پيرامون با تأمين بخشي از عناصر غذايي و جلوگيري از بهم خوردن توازن بين تركيبات، ارزش تغذيه‌اي ميوه را افزايش مي‌دهند.