تجزيه برهمكنش ژنوتيپ- محيط و گزينش ژنوتيپ‌هاي پايدار چغندرقند از نظر عملكرد شكر سفيد با استفاده از مدل AMMI

روش‌هايي كه براي تجزيه برهمكنش ژنوتيپ- محيط و تعيين پايداري و سازگاري ژنوتيپ‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند، به‌طور مداوم در حال تكامل مي‌باشند تا ارزيابي ژنوتيپ‌ها و مطالعه مؤلفه‌هاي برهمكنش محيطي با دقت بيشتري صورت گيرد. در اين مطالعه به بررسي برهمكنش ژنوتيپ- محيط با استفاده از روش AMMI و آماره‌هاي ارائه‌شده براي آن پرداخته شد. به اين منظور، تعداد 25 ژنوتيپ چغندرقند متشكل از 18 هيبريد جديد، سه شاهد داخلي و چهار شاهد خارجي در هفت منطقه كرج، مشهد، شيراز، مياندوآب، كرمانشاه، همدان و خوي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار طي سال زراعي 1399-1398 كشت شدند. تجزيه واريانس مركب مدل AMMI حاكي از معني‌داري اثرات افزايشي محيط و ژنوتيپ و اثر ضرب‌پذير ژنوتيپ- محيط در سطح احتمال يك درصد بود. تجزيه اثرات برهمكنش به مؤلفه‌هاي اصلي نشان داد كه چهار مؤلفه اول در سطح احتمال يك درصد معني‌دار بودند و مجموعاً 50/93 درصد از تغييرات مربوط به برهمكنش ژنوتيپ‌- محيط را تبيين نمودند. طبق باي‌پلات AMMI1، هيبريد‌هاي 3 و 9 به دليل داشتن عملكرد شكر بالاتر از ميانگين كل و مقدار پايين مؤلفه اول برهمكنش، تحت عنوان پايدارترين ژنوتيپ‌ها شناخته شدند. بر اساس باي‌پلات AMMI2، هيبريد 9 و پس از آن 6، 2، 8، 7 و 10 از سازگاري عمومي بالايي برخوردار بودند. شاخص SIIG محاسبه شده بر اساس آماره‌هاي مدل AMMI، هيبريد‌هاي 2، 9، 10 و 8 از نظر عملكرد شكر سفيد پايدار و پرمحصول بودند. به‌طور كلي، بر اساس نتايج مطالعه حاضر، هيبريد 9 و پس از آن هيبريدهاي 6، 2، 8، 7 و 10 عملكرد شكر سفيد و پايداري عملكرد بالايي داشتند.