ارزيابي عملكرد كمي و كيفي هيبريدهاي اميدبخش چغندرقند (Beta vulgaris L) در شرايط آلودگي به نماتد سيستي

به‌ منظور تعيين ارزش زراعي هيبريدهاي اميدبخش چغندرقند، 15 هيبريد جديد داخلي به همراه دو رقم شاهد مقاوم (آريا) و حساس (شريف) طي سال‌هاي 1399 و 1400 در مزرعه آلوده به نماتد سيستي ايستگاه تحقيقات كشاورزي طرق (مشهد) در قالب طرح بلوك‌ هاي كامل تصادفي با چهار تكرار مورد ارزيابي قرار گرفت. بررسي مقاومت به نماتد سيستي چغندرقند 17 ژنوتيپ مورد مطالعه نيز در شرايط گلخانه با استفاده از طرح كاملاً تصادفي با 10 تكرار انجام شد. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد كه بين هيبريدها ازنظر كليه صفات مورد مطالعه اختلاف معني‌ داري وجود دارد. مقايسه ميانگين نشان داد كه هيبريد SBSI 126 داراي بيشترين عملكرد ريشه (57.91 تن در هكتار) بود. علاوه بر اين هيبريد مزبور داراي مقادير بيشتري از نظر درصد قند ناخالص، عملكرد قند ناخالص و عملكرد قند خالص نسبت به رقم شاهد مقاوم (آريا) و همچنين ميانگين كل ژنوتيپ هاي مورد مطالعه بود. هيبريد SBSI 138 داراي مقادير پايين عملكرد ريشه، عملكرد قند ناخالص، عملكرد قند خالص، درصد قند ناخالص و درصد قند خالص بود و پس از رقم شاهد حساس (شريف) به عنوان حساس ترين ژنوتيپ به نماتد سيستي در بين ژنوتيپهاي مورد مطالعه قرار داشت. نتايج حاصل از تجزيه خوشه اي در آزمايش مزرعه اي نشان داد كه هيبريدهاي SBSI 126، SBSI 129 و SBSI 128 از پتانسيل عملكرد بالايي برخوردار بوده و در يك خوشه قرار گرفتند. ضرايب همبستگي صفات مورد مطالعه نشان داد كه بيشترين همبستگي مثبت و معني دار (0.97) بين عملكرد ريشه و عملكرد قند ناخالص و بيشترين همبستگي منفي و معني دار (0.93-) نيز بين ضريب استحصال شكر و قند ملاس حاصل شد. در اين تحقيق، بين ژنوتيپ هاي مورد ارزيابي در شرايط گلخانه از نظر شاخص ماده نماتد سيستي (FI) تفاوت معني‌ داري در سطح يك درصد وجود داشت. نتايج حاصل از گروه‌بندي ارقام طبق نظر اشميت و شانون نشان داد كه ژنوتيپ SBSI 126 با كمترين شاخص (11.66 درصد)، بيشترين مقاومت را بين ژنوتيپ ها دارد. در نتيجه هيبريد SBSI 126 را با توجه به مقاومت و عملكرد قند خالص بالا مي‌توان به ‌عنوان يك هيبريد مقاوم به نماتد سيستي جهت كشت در مزارع آلوده توصيه نمود.