طراحي شبكه زنجيره تأمين معكوس پسماندهاي صنعتي با به‌كارگيري سيستم بين خودرويي هوشمند (VANET) (مورد مطالعه: خودروسازي ايران)

هدف: در سال‌هاي اخير، نگراني‌هاي جهاني در خصوص توليد بي‌وقفه زباله افزايش يافته است و هم‌زمان با صنعتي‌تر شدن، كشورها بيش از پيش با مسئله دفع و انهدام صحيح زباله‌ها مواجهند؛ از اين رو سرنوشت محصولات و كالاهاي صنعتي، بسيار در كانون توجه مشتريان قرار گرفته است. عمليات مديريت پسماند و طراحي شبكه براي صنعت خودرو، در بعضي موضوعات، شباهتي به صنايع ديگر ندارد. به‌طور كلي، اين تفاوت، از ساختار پيچيده زنجيره تأمين در صنعت خودرو نشئت گرفته است. تعداد زيادي از بخش‌هاي زنجيره تأمين، كنترل و مديريت شبكه معكوس را دشوار مي‌كند. به‌علاوه، سفارشي‌سازي زياد در خودروها، باعث مي‌شود كه قطعات يا اجزا مشابه نباشد كه اين موضوع پيش‌بيني بازيافت قطعات يا مواد را دشوار مي‌كند. از سوي ديگر، جهان تنها با چالش‌هاي حفظ محيط زيست و پايداري مواجه نيست، بلكه با پيشرفت‌هاي تكنولوژيكي در ديجيتاليزاسيون و اتوماسيون هم مواجه است. هدف اصلي اين پژوهش، ارائه مدل رياضي شبكه زنجيره تأمين معكوس پسماندهاي صنعتي (خودروسازي ايران) با در نظر گرفتن ابعاد پايداري و سيستم حمل‌ونقل هوشمند بين‌خودرويي (VANET) است. روش: در اين پژوهش با هدف به حداكثررساندن سود اقتصادي و به حداقل‌رساندن آثار زيست‌محيطي و اجتماعي، يك مدل رياضي چندهدفه عدد صحيح، براي مسئله مكان‏يابي به‌منظور طراحي زنجيره تأمين پايدار ارائه شده است. اهداف اقتصادي شامل درآمد و هزينه‌هاي زنجيره تأمين، اهداف زيست‌محيطي شامل ميزان انتشار كربن در حمل‌ونقل و عمليات‌ها و اهداف اجتماعي، شامل حوادث ساليانه، رفاه رانندگان، محل زندگي نيروي كار و استخدام و اخراج نيروي كار است. همچنين در مدل، براي محاسبه دقيق‌تر ميزان انتشار كربن بر اساس مدت زمان حمل‌ونقل در زنجيره تأمين، سيستم حمل‌ونقل هوشمند بين‌خودرويي (VANET) ارائه شده است. براي حل مدل، از داده‌هاي واقعي خودروسازي كشور ايران و نرم‌افزار GAMS استفاده شده است. يافته‌ها: مدل رياضي چندهدفه پيشنهادي با استفاده از روش محدوديت اپسيلون تقويت‌شده در نرم‌افزار GAMS با داده‌هاي به‌دست‌آمده از خودروسازي كشور ايران حل شد. نتايج نشان‌دهنده صحت مدل و اعتبارسنجي آن است. بر اساس نتايج به‌دست‌آمده، مدل پيشنهادي ضمن داشتن كارايي مطلوب، اين قابليت را دارد كه براي نمونه موردي كشور ايران استفاده شود. نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه زنجيره تأمين معكوس، در طول زمان و با توجه به بازيافت محصول فرسوده با ملاحظات هم‌زمان ابعاد اقتصادي، زيست‌محيطي و اجتماعي و در نظر گرفتن سيستم حمل‌ونقل هوشمند بين خودرويي كارآمد است. همچنين نتايج محاسباتي نشان مي‌دهد كه مدل رياضي ارائه شده، توانسته است كه مكان‏يابي تسهيلات، مسيريابي و جريان مواد بين تسهيلات را با در نظر رفتن اهداف سه‌گانه به‌دست آورد. مدل پيشنهادي مراكز اوراق و پياده‌سازي، پردازش و فراوري و بازيابي را با توجه به اهداف انتخاب كرده و جريان مواد بين مراكز را تعيين كرده است. از طرفي، تحليل حساسيت نشان داد كه تغييرات روي پارامتر فرهنگ‌سازي تبليغات براي فروش خودرو فرسوده و ميزان انتشار كربن، تأثير زيادي روي توابع هدف مي‌گذارد.