بازخواني انتقادي ديدگاه جان داناهيو دربارۀ علل سياسي تثبيت آل ‌بويۀ عراق

ظهور قدرتي ناهمگون با ساختار قدرت خلافت در اوايل سدۀ چهارم قمري، دوره‌اي با ويژگي‌هاي منحصربه‌ فرد را براي تاريخ اسلام رقم زد. سلسلۀ آل‌بويۀ شاخۀ عراق با خصوصياتي كه براي بخش بزرگي از جامعۀ تحت امرش بيگانه مي‌نمود، با پيگيري سياست‌هايي هوشمندانه، و با استفاده از شرايط خاص حاكم بر قلمرو خلافت، توانست براي بيش از يك سده بر دستگاه خلافت مسلّط شود و تأثير به‌سزايي بر جنبه‌هاي مختلف تمدن اسلامي، ازجمله تشكيلات حكومتي و پيشرفت علوم، به‌ويژه علوم ديني شيعي برجاي گذارد. بازخواني انتقادي دلايل سياسي پايداري اين سلطۀ غيرقابل پيش‌بيني، از ديدگاه جان داناهيو موضوع اين پژوهش است. داناهيو علي رغم برشمردن برخي از دلايل مرتبط با ويژگي‌هاي ذاتي و سياست‌هاي اعمال‌شده از سوي آل‌بويه، بيشتر بر شرايط خاص حاكم بر قلمرو خلافت، مقارن با به‌ قدرت رسيدن آن ها تأكيد مي‌كند. در اين پژوهش سعي شده است، ضمن مقايسۀ انتقادي آراء مكتوب داناهيوبا منابع نخستين و رجوع به پژوهش‌هاي متأخر، ديدگاه‌هاي متفاوتي ارائه شود. در اين پژوهش مشخص شده است، تثبيت حكومت آل‌بويه باوجود ناكامي حكومت‌هايي همچون زياريان در سلطه بر خلافت، بيش از هر چيز به خصوصيات ذاتي و سياست‌هاي اعمال‌شده از سوي آن ها مربوط است.