تحليل زماني-مكاني روند ديد افقي و ضريب خاموشي در شمال غرب ايران

نوسانات ديد افقي نمايانگر تغييرات كيفيت هواست. با هدف مطالعه روند تغييرات ديد افقي و ضريب خاموشي در شمال غرب كشور؛ داده هاي ساعتي ديدافقي ديدباني شده در 27 ايستگاه منتخب در بازه زماني 1985 تا 2020 از سازمان هواشناسي كشور اخذ شد. بعد از غربالگري و انتخاب سري داده هاي مطمئن، ضريب خاموشي اتمسفر با استفاده از رابطه كشمايدر محاسبه شد. براي رونديابي ديد افقي از آمارۀ ridit، و براي ضريب خاموشي از روند خطي و آزمون من كندال استفاده شد. جهت بررسي تغييرات درون گروهي ديد افقي، 5 كلاسۀ كيفي ديد تعيين شد و پراشيدگي درصد فراواني هر كدام مطالعه شد. ميانگين منطقه‌اي ديد افقي (ضريب خاموشي) سالانه در دوره مورد مطالعه 11/4~ (0/173) كيلومتر محاسبه شد. بررسي پراشيدگي سالانۀ مقادير ridit نشان داد بهبود و تضعيف ديدافقي متناسب با شرايط محيطي هر ايستگاه در دوره‌هاي زماني متفاوتي مشاهده مي‌شود بطوري كه نمي توان دوره‌هاي هم‌زمان مشخصي براي منطقه مورد مطالعه تشخيص داد. با وجود حاكميت رفتارهاي متفاوت در درصد فراواني كلاسه‌هاي كيفي ديدافقي در ايستگاه‌هاي مختلف؛ روند افزايشي ديدافقي اغلب از طريق كاهش درصد فراواني ديدهاي متوسط؛ افزايش ديدهاي خوب و خيلي خوب و نهايتاً ثبات در ديدهاي بد و خيلي بد شكل گرفته است. بيشترين (كمترين) ضريب خاموشي فصلي مربوط به زمستان (تابستان) با 0/179 (0/168) كيلومتر مي باشد. انطباق كاملي بين تغييرات مقادير ridit با ضريب خاموشي از لحاظ دوره‌هاي نوساني و روند تغييرات و حتي پراكندگي مكاني با جهت عكس هم مشاهده شد. به طوري كه بالاترين (پايين‌ترين) مقادير ridit (ضريب خاموشي) در چند ايستگاه واقع در شمال منطقه مورد مطالعه بدست آمد. در 18 ايستگاه از 27 ايستگاه مورد مطالعه روند افزايشي (كاهشي) ridit (ضريب خاموشي) تشخيص داده شد كه هر دو از روند افزايشي ميدان ديدافقي در شمال غرب ايران حكايت دارد.