برآورد حجم اقتصاد زيرزميني و تاثير نامتقارن آن بر مصرف انرژي در ايران

در مطالعه حاضر تلاش شده است تا نوع و چگونگي اثرپذيري مصرف انرژي از اقتصاد زيرزميني آزمون شود. براي اين منظور در ابتدا بر مبناي رهيافت تانزي و با استفاده از داده ها و اطلاعات در دوره زماني ۱۳۹۸-۱۳۵۷ حجم اقتصاد زيرزميني برآورد شد. سپس به منظور بررسي و تجزيه و تحليل تجربي تاثير اقتصاد زيرزميني و ساير متغيرها بر مصرف انرژي در اقتصاد ايران از روش خودرگرسيوني با وقفه‌هاي توزيعي خطي (ARDL) و غيرخطي (NARDL) استفاده شد. يافته‌هاي حاصل از برآورد الگوي متقارن (خطي) در بلندمدت نشان مي دهد كه اقتصاد زيرزميني با اثر معناداري بر مصرف انرژي همراه نيست ولي برآورد غيرخطي بيانگر اثر نامتقارن اقتصاد زيرزميني بر مصرف انرژي است. به نحوي كه افزايش ها در اقتصاد زيرزميني با اثر معنادار بر مصرف انرژي همراه نيست ولي كاهش ها در آن اثري مستقيم داشته و با كاهش يك درصدي درحجم اقتصاد زيرزميني، مصرف انرژي به ميزان 0.31 درصد افزايش مي يابد. در هر دو قالب متقارن و نامتقارن قيمت حقيقي انرژي با اثري معكوس بر مصرف انرژي همراه است. نرخ شهرنشيني نيز مطابق انتظار با اثري مستقيم بر مصرف انرژي همراه است. بر مبناي نتايج حاصله پيشنهاد مي شود كه سياستگذاران با اتخاذ سياست هاي مناسب و با ارتقاي سطح شفافيت اقتصادي در كاهش حجم اقتصاد زيرزميني تلاش نمايند. همچنين پيشنهاد مي شود در قيمت گذاري انرژي به نامتقارني در اثرگذاري اين عامل بر مصرف انرژي توجه شود.