تبيين نقش اختلافات مرزي در روابط ايران با كشورهاي جنوبي خليج‌فارس مورد مطالعه امارات متحده عربي

سياست خارجي و روابط دولت ها بر گرفته از محيط پلتيك و شرايط مكاني و زماني آنان است و بنابراين مستلزم طراحي و اجراي سيايت خارجي بر مبناي ژئوپليتيك است. ژئوپليتيك نيز از عناصر ثابت و متغير تشكيل شده است كه كمتر پويا و بيشتر ثابت است و كشورها تنها با بر عهده گرفتن برخي از رفتارها و كردارها مي توانند بر محدوديت هاي بر آمده از ويژگي هاي آن چيره شوند. از ديدگاه هاي اختلاف هاي سرزميني و مرزي، تنش هاي ملي، كشمكش ها و برخوردهاي مرزي، خليج فارس در صدر مناطق جهان قرار دارد. مرزهاي اغلب كشورهاي حوزه خليج فارس مانند بحرين، امارات متحده عربي، قطر، عراق و كويت در مراحل مختلف تعيين خطوط مرزي با مشكل مواجه بوده و اغلب به اختلاف و درگيري بين آن ها انجاميده است. مرزهاي اين كشورها در طي تاريخ به شكلي تنظيم شده كه هيچ يك از آزادي عمل برخوردار نبوده و هر كشوري، كشور همجوار را مكمل خود ميداند. مرزهاي ايران در خليج فارس به ويژه حوزه هاي آبي بسيار مبهم مانده است. با اين كه بيشتر توافق هاي مرزي معطوف به فلات قاره مي باشد و در حال حاضر نيز اعمال مي شود. كم و بيش همه كشورهاي منطقه خليج ‌فارس به ويژه كشورهاي عربي با هم اختلاف سرزميني و مرزي دارند. حل اختلافات منطقه‌اي از آن جهت اهميت مضاعف ايجاد مي‌كند كه نقش واسط بين امنيت داخلي و امنيت خارجي دارد و پاشنه آشيل دولت‌ها محسوب مي‌شود. سمت‌گيري تهديدات از كانون‌هاي بيروني نقطه آسيب پذيري حاكميت هاست و هر آينه روابط في مابين همسايگان رو به تيرگي بگذارد. با توجه به اين مقدمه هدف اصلي تحقيق عبارت است از بررسي و شناخت اختلافات ارضي و مرزي ايران با كشورهاي حوزه خليج‌فارس و ارايه مدل راهبري براي حل و فصل مشكلات است. سوال اصلي تحقيق اين است كه آيا بهبود روابط ايران با كشورهاي اثرگذار در منطقه‌(‌آمريكا، انگليس، مصر و عربستان و....) موجب فروكش نمودن تنش بين ايران و امارات متحده عربي و به فراموشي سپردن مسئله جزاير خواهد شد‌؟ اين مقاله ﺑﺎ رويكردي ﺟﺎﻣﻊ و روش تحقيق كيفي برگرفته از نظريه اشتراوس و كوربين ﺑـﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ارائه‌ مدلي براي حل اختلافات مرزي دريايي در روابط ايران با كشورهاي جنوبي خليج‌فارس پرداخته است. حجم نمونه براي مصاحبه از خبرگان در چارچوب اشباع نظري نهايي گرديد و از راهبرد نظريه‌ داده ‌بنياد ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ كدگذاري باز، ﻣﺤﻮري و اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ و ﻧﻴﺰ اﻟﮕﻮي ﻣﺒﻨﺎﻳﻲ اين نظريه جهت تدوين ﻣـﺪل ﻣﺴﺘﺨﺮج از مقاله استفاده‌ شده اﺳﺖ. يافته‌ها منجر به شناسايي شرايط علّي، شرايط زمينه‌اي، شرايط مداخله‌گر و ابعاد پديده اختلافات مرزي شد.