شبيه‏ سازي جايگزيني كشت گندم با كلزا از لحاظ بهره ‏وري آبي و اقتصادي در استان لرستان

كلزا بعد از سويا و نخل روغني مقام سوم را در تامين روغن نباتي جهان دارد، به طوري كه 14.7 درصد از كل توليد روغن نباتي را به خود اختصاص داده است. اين تحقيق با استفاده از تكنيك مدل سازي به منظور شبيه سازي جايگزيني كشت گندم با كلزا از لحاظ بهره وري آبي و اقتصادي در چهار منطقه الشتر، خرم ‏آباد، پلدختر و كوهدشت در استان لرستان در سال 1401 انجام گرفت. براي شبيه سازي رشد و عملكرد محصولات گندم و كلزا از مدل APSIM استفاده شد. نتايج اعتبارسنجي مدل نشان داد كه با ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻌﺎت اﺷﺘﺒﺎه ﻧﺮﻣﺎل ﺷﺪه برابر با 8.6 درصد عملكرد دانه گندم و كلزا را به خوبي شبيه سازي كند. نتايج نشان داد كه كشت گندم (3524.4 كيلوگرم) نسبت به كشت كلزا (2750.2 كيلوگرم) از ميزان عملكرد دانه بالاتري برخوردار بود. همچنين سيستم كشت گندم (1.45 كيلوگرم بر متر مكعب) نسبت به كشت كلزا (1.15 كيلوگرم بر متر مكعب) بهره وري آبي بالاتري داشت. با اين وجود، اختلاف اين دو سيستم كشت از لحاظ بهره وري آبياري قابل توجه نبود (0.11 كيلوگرم متر مكعب). سيستم كشت كلزا از لحاظ بهره وري اقتصادي و درآمد خالص به ترتيب با 0.220 ميليون تومان بر متر مكعب و 59.9 ميليون تومان در هكتار، از سيستم كشت گندم به ترتيب با 0.014 ميليون تومان بر متر مكعب و 41.1 ميليون تومان در هكتار داراي كارايي بالاتري بود. به طور كلي، نتايج نشان داد كه حركت از كشت گندم به سمت كلزا مي تواند در بوم نظام هاي زراعي استان لرستان به ويژه در شهرستان هايي مانند خرم آباد از لحاظ محيط زيستي و اقتصادي پايدار باشد.