مقايسه تحليلي ديدگاه كل نگري متفكرين اسلامي به مفهوم محيط در متاپارادايم پرستاري با رويكردهاي فلسفي رايج در پرستاري

مقدمه: مفهوم محيط، از مفاهيمي است كه در بسياري از مدل ها و تئوري هاي پرستاري، داراي اهميت ويژه مي باشد. در دهۀ 1980، محيط به عنوان يكي از مفاهيم چهارگانۀ متاپارادايميك پرستاري، بر اساس شاخص زيربنايي علم و عمل پرستاري، مورد ارزيابي و سنجش واقع شده است؛ بنابراين نوع نگرش به نقش محيط و پرستاري به طور هم زمان، از اصول مهم مورد توجه از منظر دانشمندان پرستاري مي باشد؛ چنانچه در اين مقاله، پس از ارائه ديدگاه هاي كل نگري از نگاه مكاتب فلسفي موجود در پرستاري، مقايس ه اي تحليلي بين آن ها و اسلام از نظر محتواي مفهومي، انجام گرفته است.روش كار: اين پژوهش از نوع مروري - روايتي و با روش بررسي كتابخانه اي انجام شده است. جستجو با كلمات كليدي، از جمله: محيط پرستاري، متاپارادايم پرستاري، كل گرايي، تفكر اسلامي، جهان بيني كنشي، جهان بيني هم زماني و پرستاري در بانك هاي اطلاعاتي SID  Medlib, ,Iranmedex, Magiran Irandoc,   Pubmed, Scoupus ISI,و Isc ( 1980- 2021 )و كتب فلسفي و متون اسلامي انجام شد.يافته ها: در زير طبقات فلسفۀ كل گرايي، جهان بيني كنشي (توتاليتي)، محيط انسان را پيرامون و عوامل مؤثر در توانايي سازگاري فردي تعريف مي كند. در اين رويكرد، اثرات عواملي مانند: اقتصاد، فرهنگ و مسائل اجتماعي بر انسان، ناديده گرفته شده است؛ به طوري كه توضيحي بر آن وجود ندارد و محيط كاملاً به صورت انعطاف ناپذير، ايستا، تجربي و طبيعي  توصيف شده است. در جهان بيني هم زماني (سيمولتانيتي)، انسان و محيط پيوسته و يكپارچه با يكديگر تلقي مي شوند؛ به گونه اي كه انسان از جهان هستي جدا نمي باشد؛ بنابراين درك انسان، بازتابي از جهان هستي است؛ چنانچه تمركز اصلي، بر تجارب انساني از محيط يا حقايق موجود در جامعه مي باشد. در اين ميان ديدگاه اسلامي، معتقد به آن است كه  انسان، داراي دو محيط است. محيط بيروني (زيستي)، كه به تمامي محيطي اطلاق مي گردد كه نسل انسان، به طور مستقيم و غيرمستقيم به آن وابسته است و زندگي و فعاليت هاي وي در ارتباط با آن قرار دارد و محيط دروني، كه از آن به فطريات نام برده مي شود.نتيجه گيري: يكي از ابعاد مهم سلامت محيط، سلامت رفتار و ارتباط نيكوي افراد جامعه با يكديگر است. براي تحقق اين امر مهم، در تعاليم آسماني و الهي اسلام، توجه به روابط نيكو با اعضاي جوامع بشري و حسن معاشرت، از موارد تأكيد شده در قوانين اسلامي مي باشد. علاوه براين، پارادايم ديني با  كل نگري، در مكاتب فلسفي پرستاري، مقايسه گرديد و بر اساس اين مقايسه مي توان استنباط كرد كه در رويكرد اسلامي، انسان همۀ كمالات را بالقوه دارد و بايد آن ها را به فعليّت برساند. شرط اصلي وصول انسان به كمالاتي كه بالقوه دارد، شرايط محيطي سالم از جمله ارتباطات مناسب اجتماعي و ايمان است. استعدادهاي بالقوه و بالفعل غريزي و ذاتي انسان (محيط داخلي)، مي‌تواند هماهنگ با محيط خارج، داراي تعامل، تقابل و موجب حفظ سلامت كل انسان گردد.