كاركرد نظريۀ منطق گفتگويي ميخائيل باختين در بازنمود انديشه هاي پايداري و بيداري اسلامي در قصيده جداريۀ محمود درويش

ميخائيل باختين (1895-1975م) از انديشمندان و نظريه پردازان برجستۀ نقد ادبي است و نظريه «مكالمه گرايي» (Dialogism) او به بررسي زمينه هاي ايجاد گفتگو و چندصدايي در متون مي پردازد، لذا از اين جهت مي توان بر پايۀ آن مقاصد اديبان پايداري و شيوه هاي انتقال مفاهيم اجتماعي را بررسي نمود. (مسئله) پژوهش حاضر بر آن بوده تا با روش توصيفي- تحليلي به بررسي كاركرد مؤلفه هاي منطق گفتگويي باختين از قبيل تك گويي، كارناوال، چند زباني و كرونوتوپ در قصيده جداريۀ محمود درويش، شاعر و نويسنده مقاومت فلسطين (1941-2008م) بپردازد. (روش) دليل انتخاب اين موضوع پژوهشي، از آن روست كه قصيدۀ مزبور به عنوان يكي از عوامل پويايي شعر درويش، محصول سال هاي اسارت وي در زندان هاي رژيم صهيونيستي و نوعي مقاومت و پيكار عليه زورگويان رژيم اشغالي تلقّي مي شود. با عنايت به نتايج پژوهش، درويش در اين قصيدۀ پرمعنا با بهره گيري از برخي آموزه هاي نقد ادبي مدرن به انتقال تفكر پايداري و مقاومت به ديگران مي پردازد و مي كوشد تا با تكيه بر گزاره هاي خطابي نظير پرسش، ندا، امر، نمادها و شخصيّت هاي تاريخي كه بر منطق گفتگويي دلالت دارند و برجسته ترين شگرد او براي آفرينش فضاي چندصدايي هستند، بر خاصيّت گفتگومندي شعرش در راستاي ايجاد همبستگي و بيداري اسلامي بيفزايد. (يافته‌ها)