بررسي پتانسيل سموم حاصل از رشد سيانوباكتري‌ها در بيوتروريسم: لزوم اتخاذ راهكار‌هاي مديريتي ‌حفاظتي در رابطه با افراد شاغل در مراكز آبزي‌ پروري

جلبك‌هاي سبزآبي يا سيانوباكتري ‌ها قادر به رشد سريع در آب‌هاي گرم و غني از مواد مغذي هستند. رشد تصاعدي سيانوباكتري‌ها در پيكره‌هاي آبي، تحت تاثير عوامل مختلف از جمله فراواني بيش از حد مواد مغذي، دماي بالا و نور زياد خورشيد قرار دارد. مطالعات متعدد نشان داده‌اند كه با افزايش رشد سيانوباكتري‌ها در سيستم‌هاي آبي، امكان افزايش سموم حاصل از آن‌ها نيز وجود دارد كه مي‌تواند اثرات نامطلوبي روي سلامت آبزيان و به‌ويژه انسان داشته باشد. با توجه به اهميت سلامت كاركنان و افراد محلي در محيط‌هاي دريايي و همچنين كارگران شاغل در مراكز آبزي‌پروري، پژوهش حاضر با هدف معرفي مهم‌ترين و شايع‌ترين سموم حاصل از رشد سيانوباكتري‌ها و همچنين بررسي خطرات ناشي از آن‌ها به‌منظور تعيين پتانسيل اين سموم در بيوتروريسم به اجرا درآمد. براي اين منظور، 12 نوع سم حاصل از رشد سيانوباكتري‌ها شامل ميكروسيستين (microcystin)، ندولارين (nodularin)، آناتوكسين-اي (anatoxin-a)، هوموآناتوكسين(homoanatoxin)، اُسيلاتوكسين اي (osilatoxin A)، سيلندراسپرموپسين (cylindrospermopsin)، ناكينونِز اي-سي (nakienones A-C)، آفانتوكسين (aphenttoxin)، سيتوفيسين و لينگبياتوكسين (scytophycin/lyngbyatoxin)، آپلي‌سياتوكسين (aplysiatoxin) و ديبرومو آپلي‌سياتوكسين (debromoaplysiatoxin) مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه در بين سموم مذبور، ميكروسيستين در مقايسه با سايرين بيشترين توجه را در پژوهش‌ها علمي به خود اختصاص داده است كه علت اين موضوع را مي‌توان به شيوع جهاني اين سم و تأثيرات آن بر سلامت انسان مرتبط دانست. اثرات ميكروسيستين اغلب در قالب بيماري‌هاي گوارشي، آسيب كبدي و عصبي و ايجاد سرطان بروز يافته است. با توجه به اثرات نامطلوب اين سموم، لزوم به‌كارگيري تكنيك‌هاي مختلف به‌منظور كنترل و كاهش خطرات ناشي از رشد سيانوباكتري‌ها و همچنين، اتخاذ تصميمات و راهبرد‌هاي مديريتي مناسب در رابطه با سلامت كاركنان دريايي، افراد شاغل در مراكز آبزي‌پروري كه در معرض رشد سيانوباكتري‌ها و سموم حاصل از آن‌ها قرار دارند، امري ضروري است.