نقدي بر ديدگاه‌هاي خاص نبوي در مباني منطق فلسفي

از آن‌جا كه مباني منطق فلسفي، نوشته‌ي دكتر لطف‌الله نبوي، نخستين كتاب فارسي در زمينه‌ي دشوار منطق فلسفي است، علي‌القاعده بي‌اشكال نيست. از اين‌رو در اين مقاله كوشيده‌ايم تا به نقد ديدگاه‌هاي خاص خود نگارنده در اين كتاب بپردازيم. براي نمونه، او در فصل منطق زمان – با كوتاهي‌كردن در تفكيك ضرورت ازلي و ذاتي و تقسيم ضرورت ذاتي به زماني و غيرزماني – به‌نادرستي دوام را نزد ابن‌سينا و پيروان او لزوماً اعم از ضرورت مي‌داند. در منطق معرفت اصل درون‌نگري منفي را به‌نادرستي به سقراط نسبت‌‌مي‌دهد و از خلاف‌شهود و متسلسل بودن اصل درون‌نگري مثبت غفلت مي‌كند. در منطق آزاد نيز به‌نادرستي وجود محمولي را با قاعده‌هاي منطقي ارسطوييان ناسازگار مي‌داند و به‌كاربردن آن‌را در قياس مشكل‌آفرين به‌شمار مي‌آورد. افزون بر اين، مشكل‌هايي هم‌چون تكرار، تناقض، قاعده‌ي «نقض محمول»، و دو جزئي ‌بودن گزاره نيز در وجود محمولي قابل‌دفع است. برخي از پاسخ‌ها و راه‌حل‌هاي خود نگارنده نيز مشكل‌سازند: مشكل عدم‌جامعيت؛ مشكل وحدت معنايي «موجود» و «واقعي»؛ و اين مشكل كه تبديل قضيه‌اي چون «هيچ ممتنع‌بالذاتي/بالغيري موجود نيست» به «هيچ ممتنعي بالذات/بالغير نيست» صدق‌نگه‌دار نيست. در منطق ربط نيز بسياري از تعبيرهاي نويسنده در توضيح اين‌كه فراسازگاري به تناقض‌باوري نمي‌انجامد مناقشه‌برانگيز است.