بررسي نقش توسعۀ حمل ‌و‌نقل محور (TOD) در بازآفريني كاربري اراضي شهري (نمونۀ موردي: ايستگاه مترو ميدان ساعت شهر تبريز (خط يك)

افزايش جمعيت و ابعاد شهرنشيني در دنياي امروزي منجر به آشفتگي در فضاهاي شهري، كاهش كارايي كاربري‌ها، گسترش مشكلات حمل‌و‌نقلي و اختلال در برنامه‌ريزي‌هاي ميان‌مدت و بلند‌مدت براي دستيابي به توسعۀ پايدار شهري شده است؛ از اين رو مشكلات فوق سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان عرصۀ مديريت شهري را بر آن داشته است تا با تدبير‌ها و رويكردهاي متناسب، گامي در راستاي پاسخگويي به اين مشكلات بردارند. رويكرد توسعۀ حمل‌و‌نقل محور (TOD) در پژوهش حاضر (Transit-Oriented Development) به‌عنوان يكي از راه‌حل‌هاي موجود براي پاسخگويي به آشفتگي‌ها ارائه شده است. در اين رويكرد كوشش مي‌شود تا با ايجاد تغييراتي در مجاورت سيستم‌هاي حمل‌و‌نقل عمومي بر عواملي چون بازآفريني كاربري‌هاي اراضي پيرامون و جابه‌جايي كالا و خدمات اثر‌گذار باشد. ايستگاه مترو ميدان ساعت (خط يك) در منطقۀ دو شهرداري تبريز به‌دليل مشكلات عديده، بافت فرسوده و تراكم زياد، پتانسيل مناسبي را براي تبديل‌شدن به مركز TOD دارد. هدف از پژوهش حاضر آن است كه نقش توسعۀ حمل‌و‌نقل در بازآفريني كاربري اراضي پيرامون ايستگاه مترو شهر تبريز بررسي شود تا به‌دنبال آن محيطي دوستانه براساس معيارهاي TOD ايجاد شود. پژوهش حاضر از‌نظر روش‌شناسي توصيفي_تحليلي با هدف‌هاي كاربردي بوده كه به‌صورت تهيۀ پرسشنامه و داده‌هاي استخراج‌شده از نرم‌افزار GIS (Geographic Information System) انجام و نيز براي بررسي نتايج از روش تحليل سلسله‌مراتبي (AHP) (Analytical Hierarchy Process) استفاده شده است. نتايج پژوهش برمبناي تحليل 4 معيار اصلي و 9 زير‌معيار اثرگذار نشان‌دهندۀ اهميت گزينه‌هاي افزايش بازدۀ اقتصادي، افزايش كارايي سيستم حمل‌و‌نقل عمومي است كه اين عوامل به همراه افزايش تراكم به‌ترتيب با امتياز‌هاي 0.25، 0.183 و 0.161 و برحسب اولويت انتخاب و سپس براساس آنها برنامه‌ريزي كاربري زمين پيشنهاد شده است.