تحول سيال‌هاي كانه‏‌ساز در كانسار طلاي داشكسن شمال‏‌خاوري قروه باختر ايران برپايه‌ تركيب شيميايي تورمالين و داده‏‌هاي سيال‌هاي درگير

كانسار طلاي داشكسن با ذخيره‌‏‏‌ اكسيدي 52 ميليون تن و ميانگين عيار‏‌ِ 1.77 گرم بر تن طلا در ميزبان داسيت/ريوداسيت پورفيري و برش‏‏‌هاي داسيتي ميوسن مياني در باختر ايران تشكيل شده است. كوارتز فلدسپار هورنبلند و بيوتيت از كاني‏‏‌هاي اصلي آن هستند و در بيشتر بخش‏‏‌ها دگرسان شده‏‏‌اند. اين كانسار با گذار از سامانه‌ پورفيري به اپي‏‏‌ترمال با حضور تورمالين در دگرساني‏‏‌هاي فيليك و سيليسي همراه با رگه‏‏‌هاي طلادار شناخته مي‏‏‌شود. تورمالين در كانسار داشكسن با بافت‏‏‌هاي افشان رگه/رگچه و برشي رخ داده است و در بررسي‌هاي سنگ‌نگاري به شكل‏‏‌هاي سوزني (نوع اول) شعاعي (نوع دوم) و تيغه‏‏‌ايِ كشيده (نوع سوم) ديده مي‏‏‌شود. تركيب شيميايي سه نوع تورمالين روي نمودارهاي مختلف نشان مي‌دهد تورمالين‌ها‌ مي‌توانند نماينده‌ ماهيت و تحولات سيال كانه‏‏‌ساز باشند. برپايه‌ تجزيه‏‏‌هاي ريزكاو الكتروني تورمالين‏‏‌هاي‏‏‌ نوع اول و سوم تركيب دراويت و نوع دوم دراويت مايل به شورل دارند و هر سه نوع در گروه قليايي دسته‏‏‌بندي مي‏‏‌شوند. تورمالين‏‏‌هاي نوع سوم برخلاف تورمالين‏‏‌هاي دو نوع ديگر منطقه‏‏‌بندي ضعيفي نشان مي‏‏‌دهند و مقدارهاي بالاتري از ‌عنصرهاي Na K Fe و Mg و مقدار كمتري از Ca دارند. روي نمودار سه‏‏‌تايي Fetot-Ca-Mg در جايگاه متاپساميت و متاپليت‏‏‌هاي فقير از كلسيم و سنگ‏‌هاي كوارتز- تورماليني جاي مي‏‏‌گيرند. نسبت بالاتر Fe/(Fe+Mg) در انواع يك و دو نشان‏‌دهنده‌ خاستگاه ماگمايي- گرمابي آنهاست؛ اما اين نسبت‏‏‌ در تورمالين‏‏‌هاي نوع سوم متفاوت است و به شرايط گرمابي گرايش دارد. بررسي‌هاي سيال‌هاي درگير روي رگه‏‏‌هاي كوارتز- تورمالين- پيريت گوياي شوري از 15.9 تا 16.8 درصدوزني معادل نمك طعام و دماي همگن‏‏‌شدن از 185 تا 254 درجه‌ سانتيگراد است. شواهد اين پژوهش نشان مي‏‏‌دهد رگه‌ كوارتز- تورمالين- پيريت در كانسار داشكسن مؤثر از وجود سامانه‌اي گسلي و در پي تغييرات فيزيكوشيميايي سيال كانه‏‏‌ساز در شرايط فشارزدايي و احتمالاً تركيب با آب‏‏‌هاي جوي كم ژرفا پديد آمده است.