نوآوري علامه طباطبايي در مسئله نسبت اختيار و ضرورت علّي

يكي از اصول فلسفي متناقض با بحث اختيار، قانون ضرورت علّي است. جبر فلسفي از جوانب متعددي اختيار را تهديد نموده و سبب ايجاد شبهاتي در اين زمينه شده است. فيلسوفان و متكلمان بر اساس مباني فكري خود با اين مسائل مواجهه متفاوتي داشته‎اند. اين پژوهش در صدد است ضمن بيان نظرات علامه و نحوه مواجهه ايشان در خصوص مسائل پيرامون اختيار به نوآوري‎هاي ايشان در اين زمينه اشاره كند. در پژوهش حاضر به روش توصيفي- تحليلي، شبهات وارده از جانب عليّت بر مسئله اختيار تبيين و با تدبّر و تفحص در آثار علامه و تحليل بيانات وي، اين مسائل بررسي گرديده و بدان‏ها پاسخ داده شده است. علي رغم شباهت سخنان علامه با ساير فيلسوفان در اين زمينه، نوع پردازش مطالب و نقش مبادي ايشان در پاسخ‎هاي ارائه‏شده، وجه تفاوت ديدگاه علامه را از سايرين نشان مي‏دهد؛ به صورت ويژه نظر ابداعي علامه در گزينه‌هاي زير مشهود است: تلازم بين وجوب و امكان به جاي تقدم و تأخر، منشئيّت وجود مطلق براي تمام عالم به جاي علم، تعريف اختيار به رهاشدن از غير و خودشكوفايي (وجود شكوفايي)، شكل‎گيري رابطه طولي از تمام حيثيّت، عينيّت فاعليّت خداوند و فاعل مختار در فعل.