اثربخشي عرفان حكمي در علم كلام با تكيه بر انديشه‌هاي فيض كاشاني

عرفان از سه جهت مي‎تواند در علم كلام مؤثر واقع شود. نقش آن در طرح مسائل كلامي، شرح و تبيين اين مسائل با عنايت به مباني وجودشناسي و ايجاد تحول در ادبيات و سبك بيان كلام از مواردي است كه در اين نگاشته به بحث گذاشته مي‎شود. عرفان فيض كاشاني با ويژگي‏هايي كه دارد، در علم كلام او تأثيرگذار است. سازگاري با شريعت و حكمت عقلي حكما از اهم اين خصوصيات است. عرفان او را در اين نوشتار «عرفان حكمي» نام مي‎دهيم. نزد او عقل مؤيد به شهود نيز به آنچه انبيا رسيده‏اند، دست مي‎يابد؛ ليكن با سه تفاوت و آن اينكه فراورده‏هاي وحي وسيع‏تر، عميق‏تر و مربوط به همه سطوح مخاطبان است. عرفان فيض كاشاني هماهنگ با عرفان شيعي و مبتني بر حكمت صدرايي است. اين عرفان حكمي مي‎تواند از جهات مختلف، تأثير قابل توجهي در علم كلام داشته باشد كه نمونه‏اي از اين تأثيرها در آراي كلامي فيض ديده مي‎شود.