نقش و جايگاه عقل در توجيه باورهاي ديني از منظر علامه طباطبائي و توماس آكويناس

علامه عقل را نفس مدرك انسان مي‌داند، و قلب، همان نفس مدرك است، بدين ترتيب دريافت‎كننده وحي؛ نفس مدرك است و از آن با عنوان قلب يا عقل ياد مي‌شود. روشن است كه عقل در اين كاربرد معناي عام‌تري از قوه عقل نظري و استدلالي دارد. ولي آكويناس تنها به جنبه استدلالي عقل اعتقاد دارد. با توجه به تمايزي كه آكويناس بين وحي و عقل قائل است، مهمترين اعتقاد رايج مسيحيت، يعني تثليث را خارج از ادراك عقلي مي‌داند، و نسبت به تقدم ايمان بر عقل تاكيد مي‌كند. اما علامه، اولا ايمان را در قلمرو عقل عملي تعريف مي‌كند ثانيا عقل استدلالي و نظري را مقدم بر ايمان مي داند. وجه مشترك علامه و آكويناس درباره جايگاه عقل در توجيه عقايد ديني، اعتقاد دارند؛ بسياري از عقايد ديني و در رأس همه اثبات وجود خداوند، با عقل قابل توجيه (اثبات برهاني) است، ثانيا عقل و دين، دروازه ورود به عالَم حقيقت‌اند و سبب هدايت انسان براي رسيدن به سعادت هستند. هر دو فيلسوف، فلسفه عقلي – استدلالي ارسطويي را براي اثبات حقايق ديني به خدمت مي‌گيرند. در اين نوشتار با روش تحليل و توصيفي به بررسي ديدگاه اين دو فيلسوف درباره جايگاه عقل در توجيه عقايد ديني خواهيم پرداخت.