بررسي تطبيقي تكامل اجتماعي از ديدگاه تالكوت پارسونز و استاد مطهري

دگرگوني‌ها و تغييرات جوامع انساني در مقياس كلان به عنوان حقيقتي انكارناپذير همواره مورد توجه فيلسوفان تاريخ و انديشمندان علوم اجتماعي بوده است. در خصوص روند و خط سير كلي تحولات جوامع با رويكرد پوياشناختي، تا كنون سه الگوي تكاملي، دوري و انحطاطي مطرح شده است. الگوي تكاملي مدعي است همه يا بخش‌هاي بنيادين يك جامعه در فرايند زمان و به صورتي بي‌وقفه، مراحلي پياپي از رشد و ترقي را پشت سر نهاده، به درجاتي از كمال و بلوغ مي‌رسند. نوشتار حاضر در صدد است با اتكا بر روش تطبيقي ديدگاه تالكوت پارسونز و استاد مطهري در خصوص تكامل اجتماعي را با يكديگر مقايسه كند تا از اين رهگذر به فهمي عميق از چيستي تكامل اجتماعي و دلالت‌هاي اجتماعي و فرهنگي آن دست يابد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد اين دو ديدگاه در موضوعاتي همچون اعتقاد به هستي مستقل براي جامعه، رويكرد تلفيقي به نقش‌آفريني توأمان فرد و جامعه (ساختارها) در فرايند زيست اجتماعي و تكامل جامعه، چندخطي‌بودن مسير تكامل اجتماعي با يكديگر مشابهت دارند؛ همچنين اين دو ديدگاه، در خصوص چيستي تكامل اجتماعي، شاخص تكامل، عامل تكامل و غايت آن با يكديگر اختلاف نظر دارند.