تحليل فضايي تأثير آلودگي هوا بر زيست‌پذيري شهري (مطالعه‌ موردي: شهر اراك)

هدف از تحقيق حاضر تحليل و ارزيابي يكي از عوامل مهم و اثرگذار بر زيست‌پذيري شهرها (آلودگي هوا) در كلان‌شهر اراك بود. داده‏ها و اطلاعات مورد نياز با مطالعه‌ اسناد، مراجعه به سازمان‌ها، و به صورت پيمايشي جمع‌آوري شد. جامعه‌ آماري تحقيق شهر اراك و نمونه‌ آماري 384 نفر از شهروندان محلات شهر اراك بودند. جهت تجزيه‌وتحليل داده‏ها از ابزار GIS و مدل رگرسيون وزني جغرافيا (GWR) استفاده شد. نتايج تحقيق نشان داد شاخص‌هاي زيست‌پذيري در شهر اراك از وضعيت چندان مطلوبي برخوردار نيستند و از طرف ديگر به دليل وجود كارخانه‌ها و شركت‌هاي بزرگ (پتروشيمي، هپكو، ايرالكو)، ترافيك سنگين، و بافت قديمي شهر در برخي محلات وضعيت شاخص‏هاي آلودگي هوا در شرايط نامطلوبي قرار دارد؛ طوري ‌كه نتايج تحليل فضايي مدل GWR نشان داد: كه با توجه به آماره‌R2، وضعيت زيست‌پذيري شهر اراك در ابعاد اقتصادي، كالبدي، و زيست‌محيطي به ميزان بالاي 50 درصد از شاخص‌هاي آلودگي هوا، مانند PM2.5, PM10, SO2, CO2 متأثراست و البته محلات بخش‌هاي شرقي، جنوب، و جنوب غربي شهر اراك بيشتر تحت تأثير اين مسئله قرار گرفته‌اند. تنها شاخص اجتماعي با R2=48 داراي تأثيرپذيري كمتري (48%) نسبت به ساير شاخص‏ها بوده است. همچنين نتايج تحليل فضايي نشان مي‏دهد با فاصله‌گيري محلات شهري از منابع آلاينده وضعيت زيست‌پذيري شهري به حالت مطلوب نزديك مي‏شود.