بررسي تغييرات كمي و شوري آب زيرزميني با استفاده از روش ‌هاي زمين ‌آمار (مطالعه موردي: دشت رخ تربت حيدريه)

آب زيرزميني منبع اصلي تأمين نيازهاي كشاورزي، شُرب و صنعت در مناطق خشك و نيمه‌خشك محسوب مي‌شود. هدف از انجام اين پژوهش بررسي وضعيت عمق سطح آب زيرزميني و هدايت الكتريكي آن در طي سه دهه گذشته، در بخشي از دشت رُخ تربت حيدريه بود. در اين مطالعه اطلاعات كمي و هدايت الكتريكي مربوط به وضعيت عمق سطح آب زيرزميني در سال‌هاي 1370 تا 1401 مورد بررسي قرار گرفت. از GIS و محيط ArcMap جهت تهيه نقشه‌هاي پهنه‌بندي عمق سطح آب زيرزميني و هدايت الكتريكي آن با روش‌هاي كريجينگ معمولي و وزن‌دهي عكس فاصله استفاده شد. به‌منظور بررسي روند تغييرات عمق سطح آب زيرزميني و هدايت الكتريكي آن در طي سه دهه گذشته، نقشه‌هاي پهنه‌بندي عمق سطح آب زيرزميني و هدايت الكتريكي آن، در سال‌هاي 1370، 1380، 1390 و 1401 تهيه گرديد. نتايج نشان داد كه روش كريجينگ معمولي با دارا بودن آماره‌هاي RMSE، MAE و MBE به‌ترتيب با ميانگين مقادير 21.82، 4.59 و 4.59 متر و بيش‌ترين R^2 يعني 0.99 برآورد بهتري نسبت به روش وزن‌دهي عكس فاصله داشت. با گذشت زمان، قسمت‌هاي شمال غرب، غرب و تا حدودي شرق دشت رُخ، نسبت به قسمت‌هاي شمالي و مركزي آن با افت سطح ايستابي بيش‌تري مواجه شده بود. متوسط افت عمق سطح ايستابي در قسمت‌هاي شمالي و مركزي دشت 11.28 متر (يعني به‌طور متوسط هر سال 35 سانتي‌متر) و در قسمت شمال غربي دشت 61.9 متر (يعني به‌طور متوسط 1.93 متر در هر سال) بوده است. هدايت الكتريكي آب زيرزميني در قسمت‌هاي شمال غربي دشت رخ در طول دوره آماري 32 سال به‌طور متوسط به اندازه 1482.22 ميكروموس بر سانتي‌متر افزايش يافت. با توجه به نتايج به دست آمده در اين پژوهش، پيشنهاد مي‌گردد كه به منظور جلوگيري از افت هر چه بيش‌تر سطح ايستابي در دشت رُخ، مديريت صحيح منابع آب در اولويت برنامه‌هاي مديران اجرايي استان قرار گيرد.