مقايسه اثربخشي مداخله ذهن‌آگاهي و بازي‌درماني شناختي- رفتاري بر سرمايه‌هاي روان‌شناختي دختران نوجوان

مقدمه: عوامل متعددي در شكل‌دهي به رفتارها و رشد انگيزه در دانش‌آموزان مؤثر است. در اين بين نقش عامل شناختي مانند سرمايه‌هاي روان‌شناختي پررنگ‌تر از بقيه مي‌باشد و شناخت عوامل اثرگذار بر آن‌ها ضروري است. هدف از انجام پژوهش حاضر، مقايسه اثربخشي مداخله ذهن‌آگاهي و بازي‌درماني شناختي- رفتاري بر سرمايه‌هاي روان‌شناختي دختران نوجوان شهرستان آمل بود. روش كار: پژوهش حاضر از نوع نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌‌آزمون- ‌پس‌آزمون با گروه كنترل بود. جامعه آماري شامل كليه دانش‌آموزان دختر متوسطه اول پايه هفتم مدارس دولتي شهرستان آمل در سال تحصيلي 1402-1401 بود. از بين آن‌ها تعداد 45 نفر با روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفي و با روش قرعه‌كشي در دو گروه آزمايش و كنترل (30 نفر در گروه آزمايش و 15 نفر در گروه كنترل) جايگزين شدند. افراد حاضر در گروه آزمايش اول مداخله مداخله ذهن‌آگاهي (8 جلسه) و هر هفته دو جلسه و به مدت 60 دقيقه و گروه آزمايش دوم مداخله بازي‌درماني شناختي-رفتاري (10 جلسه) و هر هفته دو جلسه و به مدت 30 دقيقه دريافت نمودند. پرسش‌نامه مورد استفاد در اين پژوهش شامل سرمايه‌هاي روان‌شناختي (Lutans و همكاران، 2007)، بود .داده‌هاي پژوهش با روش تحليل واريانس اندازه‌گيري مكرر ANOVA تجزيه و تحليل شد. يافته‌ها: يافته‌ها نشان داد كه مداخله ذهن‌آگاهي و بازي درماني شناختي- رفتاري بر سرمايه‌هاي روان‌شناختي، دانش‌آموزان دختر متوسطه اول شهرستان آمل اثر داشت (0/01 P). همچنين آموزش ذهن‌آگاهي بر سرمايه‌هاي روان‌شناختي اثربخش‌تر از بازي‌درماني شناختي- رفتاري بود (0/01 P). نتيجه گيري: اگرچه هر دو روش آموزش ذهن‌آگاهي و بازي‌درماني موجب بهبود سرمايه‌هاي روانشناختي دانش‌آموزان شد، اما رويكرد و روش استفاده شده در هر كدام متفاوت است. آموزش ذهن‌آگاهي بيشتر بر تمركز بر آگاهي و حضور ذهن در لحظه حال تمركز دارد، در حالي كه بازي‌درماني بيشتر بر تقويت مهارت‌ها و توانايي‌هاي روان‌شناختي از طريق فعاليت‌ها و بازي‌هاي تعاملي تمركز دارد كه اين موارد بهتر مي‌تواند سرمايه‌هاي روانشناختي را افزايش دهد.