پارامترهاي ژنتيكي واريانس باقيمانده برخي صفات وزن بدن در بره هاي سنگسري

سابقه و هدف: بيشتر برنامه هاي انتخاب و اصلاح نژاد در گوسفند بر بهبود صفات وزن و رشد تمركز دارند. يكنواختي وزن بدن يكي از صفات مهم اقتصادي در صنعت پرورش گوسفند است. وزن تولد صفتي است كه حد بهينه آن مناسب بوده و وزن تولد بسيار بالا و يا بسيار كم نامطلوب است زيرا ممكن است باعث مشكلاتي مانند سخت‌زايي، مرده‌زايي و كاهش قدرت رشد بره‌ها شود. شرط لازم براي بهبود اين صفت از طريق اصلاح نژاد وجود تنوع ژنتيكي براي واريانس باقي‌مانده است. مطالعات اخير نشان داده‌اند كه واريانس باقي‌مانده تحت كنترل اثرات ژنتيكي افزايشي است. از تنوع ژنتيكي واريانس باقي‌مانده مي‌توان براي افزايش يكنواختي صفات وزن بدن به‌عنوان يك مزيت اقتصادي از طريق انتخاب بهره برد. تحقيق حاضر به‌ منظور برآورد اجزاي واريانس و پارامترهاي ژنتيكي براي واريانس باقي‌مانده صفات وزن تولد و وزن شيرگيري در گوسفند نژاد سنگسري انجام شد. همچنين همبستگي ژنتيكي بين اين صفات و واريانس باقي‌مانده آنها محاسبه شد. مواد و روش‌ها: براي انجام اين تحقيق از ركوردهاي فنوتيپي 5986 رأس بره كه طي سال‌هاي 1365 تا 1395 در ايستگاه اصلاح‌نژاد گوسفند سنگسري جمع‌آوري شده بودند، استفاده شد. صفات مورد بررسي شامل وزن تولد و وزن شيرگيري و واريانس باقي‌مانده آنها بود. به‌ منظور شناسايي اثر عوامل ثابت مؤثر بر صفات مورد بررسي و منظور كردن آنها در مدل، آناليز حداقل مربعات با استفاده از رويه GLM نرم‌افزار SAS انجام شد. برآورد اجزاي واريانس و پارامترهاي ژنتيكي با استفاده از الگوريتم ميانگين اطلاعات حداكثر درستنمايي محدود شده در نرم‌افزار DMU و با به‌كارگيري روش مدل‌هاي خطي تعميم يافته دومرحله‌اي انجام شد. ابتدا يك مدل حيوان برازش شد تا واريانس باقي‌مانده صفات وزن تولد و وزن شيرگيري برآورد شود و سپس تأثير اثرات ژنتيكي افزايشي بر روي واريانس باقي‌مانده صفات مورد مطالعه با استفاده از يك مدل دوصفته بررسي شد. يافته‌ها: انحراف‌معيار ژنتيكي افزايشي براي واريانس باقي‌مانده وزن تولد و وزن شيرگيري به‌ترتيب 7.74 و 17.90 بود، به طوري كه كاهش ارزش اصلاحي واريانس باقي‌مانده به ميزان يك انحراف‌معيار به‌ترتيب باعث 7.74 و 17.90 درصد افزايش در ميزان يكنواختي صفات مذكور شد. برآوردهاي وراثت‌پذيري براي بخش ميانگين و واريانس باقي‌مانده وزن تولد و وزن شيرگيري به ترتيب 0.09 ± 0.26 و 0.003 ± 0.059 و 0.06 ± 0.23 و 0.001 ± 0.037 بودند. ضريب تنوع ژنتيكي براي واريانس باقي‌مانده وزن تولد و وزن شيرگيري به‌ترتيب 0.56 و 0.48 برآورد شد. همبستگي ژنتيكي از 0.16- براي وزن تولد و واريانس باقي‌مانده تا 0.11 براي وزن شيرگيري و واريانس باقي‌مانده تغيير كرد.نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش حاضر اطلاعات مهمي در خصوص تنوع ژنتيكي افزايشي براي واريانس باقي‌مانده وزن تولد و وزن شيرگيري در گله‌هاي گوسفند سنگسري ارائه مي‌دهد كه مي‌تواند براي بهبود يكنواختي از طريق انتخاب براي واريانس باقي‌مانده كمتر استفاده شود. با توجه به همبستگي ژنتيكي مطلوب بين وزن تولد و واريانس باقي‌مانده ، انتخاب براي افزايش بهينه وزن تولد باعث كاهش ارزش اصلاحي واريانس باقي‌مانده و بهبود يكنواختي گله شد. براي وزن شيرگيري همبستگي ژنتيكي از نوع نامطلوب بود و انتخاب براي بهبود وزن شيرگيري غير يكنواختي در گله را افزايش داد.