بررسي تركيب شيميايي، تجزيه‌پذيري شكمبه‌اي و توليد گاز آزمايشگاهي سيلاژ تفاله پونه كوهي با مقادير مختلف خرماي ضايعاتي

سابقه و هدف: سيستم‌هاي تغذيه نشخواركنندگان بر مبناي ضايعات قابل دسترس در هر منطقه يك راهكار مفيد جهت تامين خوراك دام مي‌باشد. از جمله اين ضايعات كشاورزي مي‌توان به تفاله پونه كوهي اشاره نمود كه پسماند كارخانجات عصاره‌گيري است. ذخيره كردن اينگونه منابع در شرايط عادي به‌خاطر رطوبت بالاي آن‌ها مشكلاتي ايجاد مي‌كند. سيلو كردن يكي از روش‌هاي متداول نگهداري و عمل آوري مواد علوفه‌اي با رطوبت بالا است. از طرفي افزودن منابع كربوهيدراتي زود هضم مانند خرماي ضايعاتي سبب بهبود ارزش تغذيه‌اي سيلو مي‌شود. هدف از انجام اين آزمايش بررسي تركيب شيميايي، تجزيه‌پذيري شكمبه‌اي و توليد گاز آزمايشگاهي سيلاژ تفاله پونه كوهي با درصد‌هاي مختلف خرماي ضايعاتي بود.مواد و روش‌ها: براي انجام اين آزمايش 400 كيلوگرم تفاله پونه كوهي با سطوح صفر، 5، 10 و 15 درصد خرماي ضايعاتي در سطل‌هايي با گنجايش ده ليتر سيلو گرديد. بر اين اساس تيمارهاي آزمايشي شامل: 1) تفاله خشك پونه كوهي، 2) سيلاژ تفاله پونه كوهي بدون افزودني، 3) سيلاژ تفاله پونه كوهي با افزودن 5 درصد خرماي ضايعاتي، 4) سيلاژ تفاله پونه كوهي با افزودن 10 درصد خرماي ضايعاتي و 5) سيلاژ تفاله پونه كوهي با افزودن 15 درصد خرماي ضايعاتي بودند. پس از گذشت 45 روز، درب سيلوها باز شد و از سيلاژها براي تعيين تركيب شيميايي، تجزيه‌پذيري شكمبه‌اي به روش كيسه‌هاي نايلوني و آزمون توليد گاز آزمايشگاهي نمونه‌گيري شد. نتايج به‌دست آمده در قالب طرح كاملاً تصادفي تجزيه و تحليل آماري شدند.يافته‌ها: نتايج اين آزمايش نشان داد كه با سيلو كردن تفاله پونه كوهي و افزايش سطح خرماي ضايعاتي در سيلاژ‌ها، ميزان ماده خشك افزايش پيدا كرد. الياف نامحلول در شوينده‌ي خنثي و عصاره اتري تفاله پونه كوهي با سيلو كردن كاهش يافتند. ولي افزودن خرماي ضايعاتي به سيلوها، باعث افزايش درصد آن‌ها شد. كمترين حجم گاز توليدي در تمام ساعت‌هاي انكوباسيون مربوط به سيلاژ تفاله پونه بدون خرماي ضايعاتي بود (100 ميلي‌ليتر). پتانسيل توليد گاز و نرخ توليد گاز با سيلو كردن تفاله پونه كوهي كاهش يافت، اما افزودن خرماي ضايعاتي به سيلوها منجر به افزايش اين دو مولفه گرديد. عامل تفكيك در تفاله پونه كوهي سيلوشده بدون افزودني بالاترين مقدار بود (2.23 ميلي‌گرم بر ميلي‌ليتر). تجزيه‌پذيري بخش سريع تجزيه (a) براي ماده خشك، پروتئين خام و الياف نامحلول در شوينده‌ي خنثي و همچنين تجزيه‌پذيري بخش كند تجزيه شونده (b) براي پروتئين خام و الياف نامحلول در شوينده‌ي خنثي با سيلو كردن كاهش پيدا كرد، اما افزودن سطوح مختلف خرماي ضايعاتي به سيلوها منجر به افزايش تجزيه‌پذيري بخش سريع‌تجزيه شد. بخش كندتجزيه شونده براي ماده خشك با سيلو كردن و همچنين افزودن خرماي ضايعاتي به سيلوها افزايش پيدا كرد. ثابت نرخ تجزيه‌ (c) براي ماده خشك و الياف نامحلول در شوينده‌ي خنثي با سيلو كردن تفاله پونه كوهي كاهش پيدا كرد، ولي افزودن سطوح مختلف خرماي ضايعاتي تا سطح 15 درصد منجر به افزايش معني‌دار اين مولفه گرديد (به‌ترتيب 0.016 و 0.018).نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان داد كه با سيلو كردن تفاله پونه كوهي تركيب شيميايي و ارزش غذايي آن اندكي كاهش پيدا كرد. اما به نظر مي‌رسد براي سيلوكردن تفاله پونه‌كوهي، با افزودن 15 درصد خرماي ضايعاتي، بهترين عملكرد توليد سيلاژ را بتوان شاهد بود.